malatya escort

4/B BAĞ-KUR Sigortalıları ile ilgili Bildirimler ve Cezalar

5510 SAYILI KANUNA GÖRE 4/B

(BAĞ-KUR) SİGORTALILARI İLE İLGİLİ BİLDİRİM

YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE TATBİK EDİLEN

İDARİ PARA CEZALARI

I-           GİRİŞ:

5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesinde idari para cezası uygulanması gereken fiillerin Kanunun hangi maddelerinde yer aldığı ve bu fiillerin yerine getirilmemesi nedeniyle uygulanacak idari para cezaları belirtilmiştir.

Söz konusu idari para cezası uygulanması gereken fiillerin ve bunlara uygulanacak idari para cezalarının ayrıntıları Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 104, 112/7, 113/5, ek madde 2/7 ve geçici madde 8/3 madde/fıkralarında açıklanmıştır.

Ancak bu yazımızda, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan ve dayanağı 5510 sayılı Yasanın 4’üncü maddesi birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan sigortalılık türüne ait işe giriş, işten çıkış bildirgelerinin kimler tarafından, ne zaman ve nasıl verileceği, verilmemesi veya geç verilmesi halinde uygulanacak idari para cezalarının miktarları ile bunlara itirazlar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 5510 Sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkında Tebliğ ve 28.02.2013 tarih, 2013/11 sayılı birleşik sigortalı tescil ve hizmet genelgesi çerçevesinde incelenecektir.

II-  4/B SİGORTALIĞI, BAŞLANGICI, SONA ERMESİ,                         BİLDİRİM VE TESCİLİ:

a-           4/b statüsündeki sigortalılar kimlerdir?

Bilindiği üzere; köy veya mahalle muhtarı seçilenler ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4’üncü maddesi birinci fıkrasının (b) bendi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 9’uncu maddesi 4’üncü fıkrası gereği;

a) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar,

b) Gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,

c) Kollektif şirketlerin ortakları,

ç) Limited şirketlerin ortakları,

d) Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları,

e) Adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları,

f) Donatma iştirakleri ortakları,

g) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları,

ğ) Tarımsal faaliyette bulunanlar,

sigortalı sayılmıştır. Bu kapsama girmekle birlikte;

Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tâbi olanlar,(1)

-Kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar, (2)

-Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlardan, aylık faaliyet gelirlerinden bu faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler,(3)

anılan Kanunun 4’üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmamıştır.

Ziraat odaları, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlükleri Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki kayıtlarını Kuruma bildirmekte mecbur tutulmamışlardır, ancak isterlerse bildirebilirler. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki kayıtların bildirilmemesi veya geç bildirilmesi idari para cezası uygulanmasına gerekçe olarak kabul edilmemiştir. (5510/geçici 8.md.7. fıkra)

b-Sigortalılığının başlangıcı ve bildirimi: Sigorta hak ve yükümlülüklerinin ne zaman başlayacağı Kanunun 7’nci maddesi ile düzenlenmiştir. Makalenin konusunu 4/b sigortalıları oluşturduğundan sadece bu statüdeki sigortalıların durumu incelenmiştir.

4’üncü maddenin (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 11inci maddesi 4’üncü fıkrası gereği aşağıda belirtilenlerin sigortalılıkları;

a)Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanların sigortalılıkları, bu mükellefiyetlerinin başlangıç tarihi itibarıyla başlar ve vergi mükellefiyeti işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin işe başlama işlemlerinin tekemmül ettirildiği tarihten itibaren vergi dairelerince onbeş gün içinde bildirilir. Vergi mükellefiyeti işlemlerinin iki aydan önce tekemmül ettirilmesi halinde mükellefiyetin tesis tarihinden (vergi mükellef bilgilerinin vergi dairesince sisteme giriş tarihi) itibaren iki ayı geçmemek üzere tekemmül tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde vergi dairelerince Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.

b) Gelir vergisinden muaf olanların sigortalılıkları, esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerine tescil tarihi itibarıyla başlar ve bu tarih esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerince kayıtlı oldukları tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde Kuruma bildirilecektir. Esnaf ve sanatkar sicil müdürlükleri kendilerine kayıt yaptıran esnaflardan yalnızca vergiden muaf olanların kayıtlarını Kuruma bildirmekle yükümlü olup diğerleri ilgili vergi dairelerince bildirileceğinden mükerrer bildirim yapılmaması gerekmektedir.

c) Şirket ortaklarından;

1)Kollektif şirket, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıkları, vergi mükellefiyetlerinin başladığı tarihte başlar ve bu tarih vergi dairelerince onbeş gün içinde bildirilir.

2)Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları, yönetim kurulu üyeliğine seçildikleri tarihte başlar ve bu tarih şirket yetkililerince onbeş gün içinde bildirilir.

3)Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının sigortalılıkları, şirketin ticaret siciline tescil edildiği tarihte başlar ve bu tarih ticaret sicil memurluklarınca onbeş gün içinde bildirilir.

4)Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarından hisse devri alan yeni ortaklarının sigortalılıkları, ortaklar kurulunca devrin yapılmasına karar verildiği tarihte başlar ve bu tarih ortaklar kurulu kararının, hisse devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin, devrin yapıldığının işlendiği pay defterinin birer sureti veya devir ticaret sicil memurluğunca tescil edilmiş ise ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla şirket yetkililerince onbeş gün içinde bildirilir.

ç)Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıkları, muhtar seçildikleri tarih itibarıyla başlar ve muhtar seçildiklerine ilişkin mazbatalarını ilgili seçim kurulundan aldıkları tarihten itibaren il veya ilçe mülki amirliklerince onbeş gün içinde bildirilir.

d) Kanunun 4’üncü maddesi birinci fıkrası (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların sigortalılıkları, bağlı oldukları ziraat odalarınca veya kendilerince bir yıl içinde bildirilmesi hâlinde odaya kaydedildikleri tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi hâlinde ise bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten başlar ve bu tarih meslek kuruluşuna kayıtlarının yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde ziraat odalarınca veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerince bildirilir. Ayrıca, tarımsal faaliyette bulunanlar faaliyetlerine başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde sigortalılıklarını sigortalı bildirim belgesi ile doğrudan Kuruma bildirirler.(SSİY. Md.12)

e) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin sigortalılıkları lisans belgesine istinaden fiilen çalışmaya başladıkları tarihte başlar ve bu tarih, kaydın yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde Türkiye Jokey Kulübünce Kuruma bildirilir.

f) Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dört numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılardan Kanunun 6 ncı maddesinin (ı) bendi kapsamına girmeleri nedeniyle sigortalılıkları sona erenlerden muafiyet şartlarının ortadan kalktığını, ziraat odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları belge ile birlikte bir yıl içinde Kuruma bildirenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise bildirimin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten başlar. Bu tarih sigortalılarca ve ilgili kuruluşlarca Kuruma bildirilir.

g) Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılardan gelir vergisinden muaf olup, Kanunun 6 ncı maddesinin (k) bendi kapsamına girmeleri nedeniyle sigortalılıkları sona erenlerden muafiyet şartlarının ortadan kalktığını esnaf ve sanatkârlar odaları birliğinden alacakları belge ile birlikte 15 gün içinde Kuruma bildirenlerin sigortalılıkları, belgenin düzenlendiği tarihten, 15 günlük süreyi geçirenlerin ise, bildirimin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren başlar. Bu tarih sigortalılarca ve ilgili kuruluşlarca Kuruma bildirilir.

(5) Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılarla ilgili bildirim yükümlülüğü bulunan kurum ve kuruluşlar, bildirimlerini merkez birimlerince yapmaları durumunda, bildirim zorunluluğu yerine getirilmiş sayılır. Kurum bildirimden itibaren bir ay içinde tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını ve yaptığı işin iş kolu kodunu bildirir.

c-Sigortalılığının sona ermesi ve bildirimi:

Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılık 5510 sayılı Yasanın 9’uncu maddesi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 14’üncü maddesi 2’nci fıkrası gereği;

a) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanların sigortalılıkları, bu mükellefiyetlerinin sona erdiği tarih itibarıyla sona erer ve vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin işi bırakma işlemlerinin tekemmül ettirildiği tarihten itibaren vergi dairelerince ve sigortalılarca on gün içinde Kuruma bildirilir.

b) Gelir vergisinden muaf olanların sigortalılıkları esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerindeki kayıtlarının silindiği tarihte sona erer ve bu tarih esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerince ve sigortalılarca on gün içinde Kuruma bildirilir.

c) Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine tabi olanlardan esnaf ve sanatkârlar odaları birliklerinden alacakları muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren, Kurumca ticaret sicil müdürlüklerinden alınan kayıtlardan resen tescili yapılanların Kurumca sigortalılık tescillerinin tebliğ edildiği tarihten itibaren 10 gün içerisinde esnaf ve sanatkârlar odaları birliklerinden alacakları ve resen tescil tarihinden geriye doğru en fazla 1 yıla ilişkin olmak üzere muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve belgenin düzenlenme tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle sona erer, bu tarih sigortalılarca on gün içinde Kuruma bildirilir.

ç) Şirket ortaklarından;

1) Kollektif şirket, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıkları vergi mükellefiyetlerinin bittiği tarihte sona erer ve bu tarih vergi dairelerince ve sigortalılarca,

2) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları bu görevlerinin bittiği tarihte sona erer ve bu tarih şirket yetkililerince ve sigortalılarca,

3) Limited şirket, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının sigortalılıkları hisse devrine ilişkin alınan ortaklar kurulu kararı ile hissenin devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin ve devrin pay defterine işlendiği sayfanın birer suretlerinin birlikte ibraz edilmesi veya hisse devri ticaret sicil memurluğuna tescil edilmiş ise ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla ortaklar kurulu karar tarihi itibarıyla sona erer ve bu tarih, sigortalılar ve şirket yetkililerince,

on gün içinde Kuruma bildirilir.

d)İflasın açılmasına mahkemece karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi hâlinde mahkemenin karar tarihinde, sigortalının talebinin olmaması hâlinde ise mahkemece iflasın kapatılmasına karar verildiği tarihte sona erer ve bu tarih sigortalılar ve şirket yetkililerince,

e)Tasfiyenin açılmasına mahkemece karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları, sigortalının talebi hâlinde mahkemenin karar tarihinde sona erer, bu tarih sigortalılarca, sigortalının talebinin olmaması hâlinde tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer ve bu tarih ticaret sicil memurluğunca ve sigortalılarca,

f)Tasfiyesine şirketin ortaklar kurulu tarafından karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi hâlinde tasfiyenin başlanmasına karar verildiği tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca, sigortalının talebinin olmaması hâlinde ise tasfiyenin sonuçlandığına ilişkin tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer ve bu tarihler sigortalılarca ve ticaret sicil memurluklarınca,

g)Münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi hâlinde şirketin münfesih duruma düştüğü tarih itibarıyla sona erer, bu tarih sigortalılarca, sigortalının talebinin olmaması hâlinde münfesih duruma düşen şirketin tasfiyesinin sonuçlandığına dair tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer ve bu tarihler sigortalılarca ve ticaret sicil memurluklarınca,

ğ) Mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya münfesih duruma düşmesine karar verilen şirketlerin ortaklarından hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün öncesinden itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,

h) Gelir vergisinden muaf olarak sigortalılıkları devam ederken hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün öncesinden itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,

ı) Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıkları muhtarlık görevinin bittiği tarihte sona erer ve bu tarih il ve ilçe mülki amirliklerince ve sigortalılarca,

i) Köy ve mahalle muhtarlarından Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrası (b) bendi kapsamında gelir vergisi mükellefi olanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün öncesinden itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,

j) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların sigortalılıkları tarımsal faaliyetin bittiği tarihte sona erer ve bu tarih ziraat odalarınca, ziraat odası bulunmayan yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerince ve sigortalılarca,

k) Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi olanlardan ziraat odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirilenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren, Kurumca ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alınan kayıtlardan resen tescili yapılanların Kurumca sigortalılık tescillerinin tebliğ edildiği tarihten itibaren 10 gün içerisinde ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları ve resen tescil tarihinden geriye doğru en fazla 1 yıla ilişkin olmak üzere muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve belgenin düzenlenme tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle yahut 65 yaşını doldurması nedeniyle talepte bulunduğu tarihten itibaren sona erer, bu tarih sigortalılarca,

l) Herhangi bir yabancı ülkede ikamet eden ve o ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayan veya ikamet esasına bağlı olarak o ülke sosyal güvenlik sistemine dâhil olanların sigortalılıkları, çalışmaya veya ilgili ülke sosyal güvenlik sistemine dâhil oldukları tarihten bir gün öncesinden itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,

m) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin sigortalılıkları, lisansları yenilenmeyenler için lisanslı oldukları yılın sonunda sona erer ve bu tarih Türkiye Jokey Kulübü ve sigortalılarca,

on gün içinde Kuruma bildirilir. Ancak, hastalık ve analık hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık yukarıda belirtilen tarihleri takip eden onuncu günden başlanarak yitirilmiş sayılmaktadır.

Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olanların, meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine engel teşkil etmez. (SSİY-Md.14/8)

Sigortalının Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde öncelikle (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. (SSİY-Md.14/9)

Sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yazılı talepte bulunmak ve Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan (b) bendi kapsamındaki sigortalılığından dolayı talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler. Bu fıkra hükümlerine göre ödeme talebinde bulunulduğu halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar (b) bendi statüsünde primlerini ödemeyenlerin ödeme hakkı düşer. Bu şekilde ödenen primler; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden, 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilir. (SSİY-Md.14/10)

Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda, (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dışındaki diğer sigortalılık durumu dikkate alınır. (SSİY-Md.14/11)

Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olamayacaklarından bu durumda olanlar hakkında SSİY 14’üncü maddesi dokuzuncu ve onuncu fıkralarında yer alan statü çakışması hakkındaki hükümler uygulanmaz.

Kanunun 4’üncü maddesi birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında emekli olduktan sonra faaliyet göstermekte olanlardan, tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç, almakta oldukları veya bağlanacak yaşlılık aylıklarının %15’i oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir.(SSİY-Md.58/2)

Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, köy muhtarları ile tarım işlerinde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların prime esas kazançlarının belirlenmesinde; Kanunun yürürlüğe girdiği yıldan başlamak üzere, 80 inci maddesine göre belirlenen günlük kazancın 15 katı dikkate alınır. Bu oran 30 katı geçmemek üzere her yıl 1 puan artırılarak uygulanmaktadır. 2013 yılı için bu rakam 20’dir. (SSİY-Md.98/1-ç)

Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılardan tarımsal faaliyetlerde bulunanlar hariç, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılardan, Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olarak kaydı ve tescili yapılmış olanların, 1/10/2008 (dâhil) ilâ 31/12/2008 (dâhil) dönemine ilişkin olmak üzere, Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazançlarını beyan etmemeleri hâlinde, ödeyecekleri aylık primler, beyanda bulununcaya kadar daha önce bulundukları en son gelir basamaklarına karşılık gelen tutarlar üzerinden, bu süre içinde beyanda bulunulması hâlinde, beyan ettiği prime esas kazanç üzerinden ilgili ayın prim tahakkuku yapılır. (SSİY-Geçici Md.6/3)

III          İŞE BAŞLAMA VE İŞTEN AYRILIŞ İLE İLGİLİ                         BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE UYGULANAN İDARİ PARA CEZALARI:

5510 sayılı Kanunun 17/4/2008-5754/60 md ile değişik 102’nci maddesinin birinci fıkrası (g) bendi uyarınca;

– 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında (işe giriş bildirimleri)(4),

– 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde –5510 sayılı Kanun 4. Maddesi birinci fıkrası (b) bendinde– belirtilenler için aynı maddenin üçüncü fıkrasında (işten çıkış bildirimleri)(5),

belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişilere, sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş olan, aylık asgari ücret tutarında (bu gün için 978,60 lira) idari para cezası uygulanmaktadır.

Mahkeme kararına, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak üzere, bildirgenin veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak tebligat tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, bu maddenin birinci fıkrasının (a(6)), (b(7)), (g(8)), (h(9)) ve (j(10)) bentlerinde öngörülen cezalar dörtte bir oranına karşılık gelen tutar üzerinden tahsil edilmektedir.(5510-102/2. fıkra)

4/b sigortalıları özelinde söylemek gerekir ise işe girişini (iki ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin işe başlama işlemlerinin tekemmül ettirildiği tarihten itibaren vergi dairelerince onbeş gün içinde diğer kurumlar genel olarak kayıt tarihinden itibaren) 15 gün içerisinde veya çıkışını 10 gün içerisinde Kuruma bildirmeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişilere, bahse konu 15 veya 10 günlük sürenin bitiminden itibaren 30 gün içerisinde bu bildirimi kendiliğinden yaptıklarında uygulanacak olan idari para cezası sigortalı başına 1 asgari ücret yerine (978,60 lira/4=) 244 lira olarak tahakkuk ettirilecektir. Bu cezanın da peşin ödenmesi durumunda _ tutarında ek bir tutar daha indirim yapılacak (5510-102/5. fıkra gereği) ve 183 lira olacaktır.

İdarî para cezası uygulanması 8 inci, 9 uncu, 11 inci ve 86 ncı maddelerde belirtilen belgelerin (işe giriş, işten çıkış ve işyeri bildirgesi) Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmamaktadır. (5510-102/3. Fıkra) Gerçi idari para cezası tahakkuk ettirildikten sonra bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle ikinci bir kez idari para cezası uygulanamayacağına göre yükümlülüğün ortadan kalkmaması bir anlam ifade etmemektedir. Yaptırımı olmayan yükümlülük zorunlu olsa da yerine getirilip getirilmemesi karşı tarafın inisiyatifindedir.

IV-İDARİ PARA CEZALARINA İTİRAZ:

İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebligat yapılabilmesi için cezanın hesaplanmış (tarh edilmiş) ve bir bildirim kâğıdına bağlanmış olması gerekir.

4/b sigortalıları ile ilgili olarak 5510 sayılı yasanın 8 inci ve 9 uncu maddelerinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle idari para cezasının uygulanması süreci Kurumsal yapıdan kaynaklı olarak biraz karmaşık bir yol izlemektedir.

Öncelikle suçun tespiti gereklidir. Suçu tespit edecek olan birim ise Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri/Merkezlerinde bulunan Sigortalı Tescil ve Hizmet Servisleridir.

Akabinde suçlunun tespit edilmesi gerekir ki bu biraz karışık. Zira 5510 sayılı yasanın 8 inci maddesi işe giriş bildirim yükümlülüğünü kayıt veya tescili yapan ilgili kurum, kuruluş ve birlikler, vergi daireleri ve Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlüğüne, 9 uncu maddesi ile işten çıkış bildirim yükümlülüğünü kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi dairelerine vermiştir.

Sigortalı Tescil ve Hizmet Servisleri tarafından yapılan kontrollerde veya sigortalılar tarafından şahsen müracaatla durumu intikal ettirmeleri halinde tespit edilen suç nedeniyle yukarıda belirtilen birimlere idari para cezası uygulanması için konu bir yazı ile Prim Tahakkuk ve Tahsilat Servislerine intikal ettirilmektedir.

Prim Tahakkuk ve Tahsilat Servisleri tarafından hesaplanarak dökümlenen idari para cezası tebligatı ilgili kurum/kuruluş/tüzel kişilere gönderilmektedir. İdari para cezası tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılabilir veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. İtirazlar, ilgili itiraz komisyonunda incelenerek en geç otuz gün içinde karara bağlanır.(11) Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.

İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ancak Kurumca veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan dörttebirlik ceza tutarı, 89 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir.

Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Ancak tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, 5510/89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.

İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlamaktadır.

İdarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanacaktır.

V-DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:

5510 sayılı yasanın 8 inci maddesi işe giriş bildirim yükümlülüğünü kayıt veya tescili yapan ilgili kurum, kuruluş ve birlikler, vergi daireleri ve Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlüğüne, 9 uncu maddesi ile işten çıkış bildirim yükümlülüğünü kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi dairelerine verse de 102’nci maddenin birinci fıkrası (g) bendi ile belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişilere idari para cezası uygulanması öngörülmüştür. Kurum ve Kuruluşların yukarıda sayılan kayıt veya tescili yapan ilgili kurum, kuruluş ve birlikler, vergi daireleri ve Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlükleri olduğu açıktır. Peki tüzel kişiden ne kastedilmiştir. Bunu da SSİY 11inci maddesi 4’üncü fıkrası (c/2-4) bendi ve 2013/11 sayılı genelgeden anlıyoruz ki bunlar Türk Ticaret Kanununda tarifi yapılan özel hukuk tüzel kişileridir. Peki “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ceza hukuku ilkesi gereği tüzel kişilere idari para cezası uygulanabilmesi için 5510 sayılı yasanın 8 ve 9’uncu maddelerinde bildirim yükümlüsü olarak tüzel kişilerin de adının geçmesi gerekmez mi? Tabi ki gerekir. Ancak Yasa koyucu düzenlemeyi yaparken bu durum fark edilememiş ve yönetmelik/genelgeler ile bu açık giderilmeye çalışılmıştır. Ancak kanunda tarifi yapılmamış bir suç hukuken olamaz, suçun ve suçlunun tanımı yapılsa da 102. Maddede karşılığını bulmuyor ise yine idari para cezası uygulanamaz. Bu nedenle Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 11inci maddesi 4’üncü fıkrası (c/2-4) bendi ile şirket yetkililerine bildirim yükümlülüğü verilmesi belirtilen hukuk kuralına aykırıdır. İdari işlem ile suç kalıbı tanımlaması yapılmış ve Kanunun 102’nci maddesinde belirtilen tüzel kişi ibaresinin –şirket tüzel kişiliklerini kastettiği yorumu ile- 8 ve 9’uncu maddelerde belirtilmeyen şirketlere idari para cezasının uygulanabilmesinin dayanağı oluşturulmuştur. Kanımca bu durum hukuki değildir. Dolayısı ile işe giriş ve işten çıkış bildirgesi vermediği için şirketlere idari para cezası uygulanamaz, uygulansa da kanuni olmaz.

________________________________________

(1) 5510 sayılı Yasanın 6’ncı maddesi birinci fıkrasının (e) bendi.

(2) 5510 sayılı Yasanın 6’ncı maddesi birinci fıkrasının (ı) bendi.

(3) 5510 sayılı Yasanın 6’ncı maddesi birinci fıkrasının (1) bendi.

(4) (Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/6 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde bulunanlar hariç olmak üzere diğer alt bentleri kapsamında sigortalı sayılan kişilerden köy ve mahalle muhtarları için seçildiklerine ilişkin mazbatalarını ilgili seçim kurulundan aldıkları tarihten, sigortalılıkları vergi mükellefiyetlerinin başladığı tarihten başlayan sigortalılar için vergi mükellefiyeti işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere ilgili vergi dairesince vergi mükellefinin işe başlama işlemlerinin tekemmül ettirildiği tarihten ve diğerleri için 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından; (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için ise kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt tarihinden itibaren kendi mevzuatına göre kayıt veya tescili yapan ilgili kurum, kuruluş ve birlikler, vergi daireleri ve Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlüğü sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma vermekle yükümlüdür. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde sayılanların bildirimleri en geç 15 gün, (4) numaralı alt bendinde sayılanların bildirimleri ise en geç bir ay içinde yapılır. Ayrıca 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde sayılanların kendileri tarafından da sigortalılık bildirimleri yapılabilir. 4 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilenlerin ise çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde tescil eden kuruluş tarafından Kuruma bildirilmesi zorunludur. Kurum bu bildirimlerden itibaren bir ay içinde tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını bildirir.

(5)       Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. Bu kişilerin meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine engel teşkil etmez. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/28 md.) Vergi dairelerince vergi mükellefiyetinin sona erdiğine ilişkin yapılacak bildirimlerde bu süre vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin işi bırakma işlemlerinin vergi dairelerince tekemmül ettirildiği tarihten başlar.

(6) 4/a sigortalıları için düzenlenen işe giriş bildirgesi

(7) 4/a sigortalıları için düzenlenen işyeri bildirgesi

(8) 4/b sigortalıları için yapılan işe giriş ve işten çıkış bildirimleri

(9) Yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgelerin Kuruma bildirilmesi

(10) 4/a sigortalılarının işten çıkış bildirgeleri

(11) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği 113’üncü madde beşinci fıkra

_____________________________________________________________

Maliye Postası Dergisinin 1 Temmuz 2013 sayısında yayımlanmıştır

Ayhan BOSTAN

SGKEski Başmüfettişi

Bir önceki yazımız olan SGK Tecil ve taksitlendirme yetkileri genelgesi başlıklı makalemizde SGK Tecil ve taksitlendirme yetki tutarları hakkında bilgiler verilmektedir.

3 comments

  1. serhat aktan dedi ki:

    merhaba ben 2012 tarihinde vergiye tabi bi işyeri açtım ve işlerimi yürütemedim dükkanı kapattım ve bir dahada açmadım ama vergiyi daha kapatmadım ve aradan 4 sene geçti vergi borcuma baktığımda işi bırakma yazıyo bu ne anlama geliyor anlamadım bi açıklama yaparsnız sevinirim yani kapanmış mı demek oluyor bu..

  2. turan özbay dedi ki:

    Sn Ayhan Bostan abır mail yazmak ıstıyorum mail adesını rıca edebılırmıyım

  3. şenol açıkyol dedi ki:

    tarım bağkuru işten ayrılış bildirgesini geç verilme cezasında ödeme esnasında uygulan indirim varmıdır. nasıldır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir