Gelir Tespiti Yaptırmayanların Durumu

GELİR TESPİTİ YAPTIRMAYANLARIN

DURUMU VE BİR ÖNERİ

1. GİRİŞ

01.01.2012 tarihi itibari ile herhangi bir sosyal güvencesi bulunmayan tüm Türk vatandaşları ile vatansız ve sığınmacılar ve Ülkemizde bir yıldan uzun süreli ikamet eden yabancı uyruklu vatandaşlar genel sağlık sigortası kapsamına alınmıştır.

Ülkemizde bir yıldan uzun süreli bulunan yabancı uyruklular aylık asgari ücretin iki katı üzerinden genel sağlık sigortası primi ödeyeceklerdir. Bu durumda olanların gelir tespiti yaptırmaları gerekmemektedir. Vatansız ve sığınmacı konumunda olanların primleri devlet tarafından ödeneceğinden bunların da gelir tespiti yaptırmalarına gerek bulunmamaktadır.

Türk vatandaşlarının ise gelir tespiti yaptırmaları durumunda, tespit edilen gelirlerine göre prim ödeme imkanları bulunmaktadır. Gelir tespiti yaptırmak Türk vatandaşları için de zorunlu değildir. Ancak gelir durumlarına göre prim ödeyeceklerinden yararlarınadır. Yazımızda gelir tespiti için müracaat etmeyen Türk vatandaşlarının durumu incelenecektir.

2. GELİR TESPİTİNE MÜRACAAT İŞLEMLERİ

01.01.2012 tarihinde SGK’nın finanse ettiği sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı bulunmayanların, Kurumca gönderilen gelir tespiti müracaat bildiriminin kendilerine ulaştığı tarihinden itibaren bir ay içinde gelir tespiti yaptırmak için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvurması gerekmekteydi/gerekmektedir.  01.01.2012 Tarihinden önce yeşil kartlı olanların yeşil kart vizesinin dolduğu tarihten itibaren bir ay içinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına müracaat etmeleri gerekmektedir. Her hangi bir kapsamda sağlık yarımından yararlananların, sağlık yardımlarından yararlanma haklarının sona erdiği tarihten itibaren Kurumca gönderilecek gelir tespiti müracaat bildiriminin kendilerine ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde SYD Vakfına müracaat etmeleri gerekmektedir.

Talep edenler, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kendilerine gönderilecek gelir tespitine müracaat bildirimi ellerine ulaşmadan da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına gelir testi yaptırmak için başvurabilirler.

3.           GELİR TESPİTİ YAPTIRMAK İÇİN HİÇ                         BAŞVURMAYANLARIN DURUMU

Yeşil kartlıların vizenin sona erdiği tarihten itibaren, diğer kişiler sağlık yardımı hakkı sona erdiği tarihten itibaren Sosyal Güvenlik Kurumunca 60/g bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olarak RESEN tescil edilmektedirler. Bu şekilde yapılan tescillerde asgari ücret üzerinden prim tahakkuk (2013 ilk 6 ay için 117.43 TL) etmektedir. Yeşil kartlı olanlardan vizenin sona erdiği tarihten itibaren, diğer kapsamlarda sigortalı olanlardan sağlık yardım hakkı sona eren kişilerden, SGK tarafından gönderilen gelir tespiti müracaatı bildiriminin kendilerine ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde gelir tespiti yaptırmak için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurmayanlar, gelirleri asgari ücretin iki katından yüksek olduğu kabul edilerek, sağlık yardımı haklarının sona erdiği tarih itibariyle 60/g bendi kapsamında tescilleri güncellenmektedir. Bu şekilde tescil güncellemesi yapılanların (gelir tespitine hiç müracaat etmeyenlerin) 2013 yılı ilk altı aylık döneminde ödeyeceği aylık genel sağlık sigortası primi 234.86 TL’ye yükselmektedir.

4.           GELİR TESTİ İÇİN BİR AYLIK SÜRE DIŞINDA                         MÜRACAAT EDENLERİN DURUMU

Yeşil kartlılardan vizesi dolanların vizenin dolduğu tarihten itibaren bir aylık süre dışında başvuranlar ile diğer kapsamlardan dolayı sağlık yardımı hakkı sona erenlerden, Kurumca gönderilen gelir testine müracaat bildirimi yazısının kendilerine ulaştığı tarihten itibaren bir ay geçtikten sonra başvuranların durumu, gelir testi sonucuna göre farklılık göstermektedir.

Bir aylık süre içinde müracaat etmeyip altı ay içinde müracaat edenlerin aile içindeki kişi başı geliri aylık asgari ücretin üçte birinden az çıkanlar, 60/g bendi kapsamında tescil edildiği tarih itibariyle bu kapsamdaki tescili iptal edilerek 60/c-1 bendi (yeşil kart) kapsamında tescil edileceklerdir.

Gelir tespiti sonucunda aile içindeki kişi başı gelirleri asgari ücretin üçte birinden fazla çıkanların tescili gelir tespitinin sonuçlandığı tarih itibariyle güncellenecek, gelir durumlarına göre prim tahakkuk edecektir.

Örnek: Ahmet KOÇ, 01.01.2012 tarihi itibariyle 60/g bendi kapsamında asgari ücret üzerinden (106,38 TL(1) aylık prim tahakkuk edecek şekilde) Kurumca resen tecil edilmiştir. Kurum tarafından gönderilen gelir testi müracaat bildirim yazısı kendisine 15.01.2012 tarihinde tebliğ edilmiştir. Ahmet KOÇ gelir tespiti yaptırmak için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına bir aylık sürede müracaat etmemiştir. Ahmet KOÇ’un gelir testi için Vakfa müracaat etmemesi nedeniyle 01.01.2012 tarihi itibariyle tescil güncellemesi yapılmış ve ödeyeceği prim tutarı 01.01.2012 tarihinden geçerli olmak üzere 212,76 TL ye yükselmiştir. Daha sonra 15.03.2012 tarihinde Vakfa gelir testi için müracaat etmiş ve gelir testi 30.03.2012 tarihi itibariyle sonuçlanmıştır. Buna göre;

a) Kişi başı gelirin asgari ücretin üçte birinden az olduğu durum;

Bu durumda Ahmet KOÇ’un 01.01.2012 tarihi itibariyle yapılan 60/g bendi kapsamındaki tescili iptal edilerek 60/c-1 bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilecektir. Ödeyeceği herhangi bir prim tutarı bulunmamaktadır.

b) Kişi başı gelirin asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasında olması durumunda;

Bu durumda 01.01.2012 tarihi ile gelir testinin sonuçlandığı 29.03.2012 arası için asgari ücretin iki katı üzerinden 212,72 TL prim ödenecek, 30.03.2012 tarihinden sonrası için asgari ücretin üçte biri üzerinden 35,46 TL prim ödeyecektir.

c) Kişi başı gelirin asgari ücret ile asgari ücretin iki katı arasında olması durumu;

Bu durumda 01.01.2012 tarihi ile gelir testinin sonuçlandığı 29.03.2012 arası için asgari ücretin iki katı üzerinden 212,72 TL prim ödeyecek, 30.03.2012 tarihinden sonrası için asgari ücret üzerinden 106,38 TL prim ödeyecektir.

d) Kişi başı gelirin asgari ücretin iki katından fazla olması durumu;

Bu durumda 01.01.2012 tarihinden itibaren ödeyeceği prim tutarı 212,72 TL olup herhangi bir değişiklik olmayacaktır.

Gelir seviyelerine göre ödenecek prim tutarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

    Dönem                    Gelir tespiti sonucu tespit edilen aile
içinde kişi başı gelir miktarı

                          Asgari ücretin     Asgari ücretin  Asgari ücret ile      Asgari ücretin                             1/3 inden az       1/3 i ile asgari  asgari ücretin        iki katından                                                        ücret arasında        iki katı                    fazla

2012/1-6. aylar         60/c-1                              kapsamında
Primini Devlet                                   Öder                 35,46 TL           106,38 TL              212,76 TL

2012/7-12. aylar                                 37,62 TL           112,86 TL              225,72 TL

2013/1-6. aylar                                   39,14 TL           117,43 TL              234,86 TL

2013/7-12. aylar                                 40,86 TL           122,58 TL              245,16 TL

SGK tarafından gönderilen gelir tespitine müracaat bildiriminin ulaştığı tarihten itibaren altı ay içinde gelir tespiti yaptırmak için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurmayıp altı ay geçtikten sonra başvurulması halinde, gelir testinin sonuçlandığı tarihe kadar asgari ücretin iki katı üzerinden 212,72 TL prim ödenecek, gelir testinin sonuçlandığı tarihten itibaren ise gelir durumuna göre prim ödenecektir. Altı ay geçtikten sonra başvuranlardan gelir durumu asgari ücretin üçte birinden az çıkanlar da gelir testinin sonuçlandığı tarihe kadar asgari ücretin iki katı üzerinden 212,72 TL prim ödeyeceklerdir. Gelir testinin sonuçlandığı tarihten sonrası için tescil güncellemesi yapılarak, 60/c-1 kapsamında primleri devlet tarafından ödenecektir.

5. SONUÇ

Gelir testi yaptırmak zorunlu olmayıp, gelir testini SGK tarafından gönderilen yazının tebliğ tarihinden itibaren bir aylık süre içinde yaptıranlar, gelir durumuna göre 60/g bendi kapsamında prim ödeyerek veya 60/c-1 bendi kapsamında primleri devlet tarafından karşılanarak genel sağlık sigortalısı olacaklardır. Gelir testi yaptırmayanlar ise asgari ücretin iki katı üzerinden (2013 yılı ilk altı ayı için 234,84 TL) prim ödeyeceklerdir. Aile içindeki kişi başı gelirleri asgari ücretin iki katından fazla olmayanların gelir testi yaptırmaları kendi yararlarına olacaktır.

01.01.2012 tarihi itibariye gelir testi yaptırması gerektiği halde gelir testi yaptırmayan bir genel sağlık sigortalısının 2012 yılı için gecikme cezaları ve gecikme zamları hariç toplam prim aslı borcu 2.630.88TL dir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile genel sağlık sigortası 01.01.2013 tarihinden itibaren zorunlu sigortalılık kapsamına alınmıştır. Bu zorunluluktan vazgeçilmesi, genel sağlık sigortalılığının isteğe bağlı hale getirilmesi Sosyal Güvenlikte yapılan reformsal değişime aykırı olacağından bundan vazgeçilmesi mümkün değildir.

Genel sağlık sigortalılığının zorunlu oluşunun topluma tam olarak anlatılamaması nedeniyle özellikle kırsal kesimde yaşayanlar tarafından gelir tespiti işlemleri yaptırılmamış, bu durumda olanlara yukarıda belirtilen ve ödemeleri pek mümkün olmayan borçlar çıkmıştır. Konu artık sayısı azımsanmayacak kadar çok vatandaşı rahatsız etmekte, vatandaşlar borçlarını ödemek istemekte ancak ekonomik durumları el vermediği için ödeme imkanları bulamamaktadırlar.

Yapılacak yeni bir düzenleme ile bu durumda olan kişilerin yaptıracakları gelir tespiti sonucunun 01.01.2012 tarihinden geçerli sayılarak prim borçlarının gelir seviyelerine uygun bir düzeye indirilmesi hatta bir defaya mahsus tüm gecikme cezası ve gecikme zamlarının silinmesinin yararlı olacağı kanaatini taşımaktayız.

___________________________________

(*) Sosyal Güvenlik Denetmeni, Manisa Sosyal Güvenlik İl Müdür Yrd. İşletme Bilim Uzmanı

(1) Genel sağlık sigortası 01.01.2012 tarihinde başlamış olması nedeniyle verilen örnekte 2012 yılının ilk altı aylık döneminde geçerli aylık asgari ücret kullanılmıştır.

S.Mehmet KELEŞ(*)

Sosyal Güvenlik Denetmeni

2 comments

  1. Ramazan Tombul dedi ki:

    24.01.2012 tarihinde sosyal yardımlaşma vakfına gelir testi yaptırmak istediğimi belirttiğim yazımı iadeli tahhütlü olarak gönderdim. ancak temmuz 2013 de öğrendim ki hakkımda herhangi bir gelir testi yapılmamış ve sgk tarafından adıma 31.07.2013 itibariyle 2384 tl borç tahakkuk etmiştir.
    24.01.2012 tarihinde bağlı olduğum sosyal yardımlaşma vakfına gönderdiğim dilekçeye istinaden ne tür bir itirazda bulunabilirim.

  2. ahmet dedi ki:

    peki geçmişte gelir testi yaptırmayıp şu anda (2014) yaptırdığımızı düşünelim. bu borcun oluştuğu dönemde gelirim g1 di ve şu anda gelirim g1 değil. üç bin liraya yakın bi borcum var ve gelir testi yaptırdığımda şu anki gelrim hesaplandığı için otomatik hesaplanan (g2den) borçtan daha yüksek bir borç çıkacak… yani zamanında gelir testi yaptırmadığım için, şu anda üç bin lira (gelir testi yaptırırsam daha fazla) bir borç altındayım. buna nasıl bir düzenleme yapmazlar aklım almıyor. gelir testi yaptırmamamın cezası neyse ödeyim yalnız şu andaki gelirimle geçmiş (gelirimin olmadığı- veya g1 diyelim) borcumun hesaplanması ancak türkiye’ye yakışır cinsten bir saçmalık.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir