TARIM İŞLETMELERİNİN YETERLİ TARIMSAL VARLIĞA SAHİP OLUP OLMADIĞININ TESPİTİNE DAİR YÖNETMELİK

   

    Resmi Gazete Tarihi: 26/01/2003

    Resmi Gazete Sayısı: 25005

    Tarım ve Köyişleri Bakanlığından :

    BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

    Amaç

    Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı; tarım işletmelerinin ekonomik bütünlüğünü korumak, işletme arazilerinin bölünmesini önleyerek sürdürülebilirliğini sağlamak ve yapılacak paylaşımlarda işletmelerin yeterli ekonomik varlığa sahip olup olmadıklarını tespit etmektir.

    Kapsam

    Madde 2 - Bu Yönetmelik; tarımsal işletmelerin değerinde azalmaya sebep olan ve ekonomik bütünlüğünü bozacak nitelikte miras yolu ile paylaşımlarını önlenmek için yapılacak çalışmalarda; paylaşıma konu işletmenin yeterli büyüklüğe ve varlığa sahip olup olmadığı, işletme varlığının bölünüp bölünemeyeceği veya ne şekilde bölüneceğinin tespitinde uyulacak usul ve esasları kapsar.

    Hukuki Dayanak

    Madde 3 - Bu Yönetmelik, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 659 uncu maddesinin son fıkrası ve 441 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

    Tanımlar

    Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen;

    Kanun: 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununu,

    Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,

    İl ve İlçe Müdürlüğü: Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı mahalli taşra teşkilatlarını,

    Komisyon: Sürdürülebilir, ekonomik bütünlüğe ve yeterli tarımsal varlığa sahip işletme büyüklüğünü tespit etmek üzere Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerince oluşturulacak komisyonu,

    Tarımsal işletme: Üretim faktörlerini kullanarak; bitkisel ve/veya hayvansal ürünlerin üretimi için tarımsal faaliyet yapan ve işletme içerisinde tarımsal ürünlerin üretimden sonra, koruma ve/veya işlemesini yaparak; mamul veya yarı mamul hale getirmeye yönelik ekonomik faaliyette bulunan işletmeyi,

    Yeter gelirli tarımsal işletme: Bir tarım işletmesinde üretim faktörlerinin rasyonel kullanımına olanak vererek işletmenin gelişmesini temin eden, ailenin ekonomik ve sosyal gelişimini temin edecek geliri sağlayan, tarımsal yapının muhafazası ve tarımın sürekliliğini sağlayan en küçük işletme büyüklüğünü,

    Tarım arazisi: Toprak, topoğrafya ve diğer ekolojik özellikleri bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretim için uygun olan ve halihazır bu amaçla kullanılan veya imar, ıslah ve ihya edilerek bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretim için uygun hale dönüştürülebilen arazileri,

    Mutlak tarım arazisi: Bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topoğrafik sınırlamaları yok veya çok az olan; ülkenin tarımsal üretiminde ülkesel, bölgesel veya yerel önemi nedeniyle tarımda kalması gereken, halihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olup diğer standartları yörelere göre Bakanlıkça belirlenen arazileri,

    Özel ürün arazisi: Mutlak tarım arazileri dışında toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle yöreye adapte olmuş her türlü bitkisel üretim yapılamayan sadece sulu şartlarda özel bitkisel ürünlerin yetiştiriciliği ile, su ürünleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ülkenin tarımsal üretiminde ülkesel, bölgesel veya yerel önemi nedeniyle tarımda kalması gereken ve diğer standartları yörelere göre Bakanlıkça belirlenen arazileri,

    Dikili arazi: Mutlak ve Özel Ürün Arazileri dışında üzerinde yöre ekolojisine uygun meyve, asma, fındık, fıstık, gül, çay ve benzeri çok yıllık ağaç, ağaççık ve çalı formundaki bitkilerin tarımı yapılan, ülkenin tarımsal üretiminde ülkesel, bölgesel veya yerel önemi nedeniyle tarımda kalması gereken ve diğer standartları Bakanlıkça belirlenen arazileri,

    Marjinal tarım arazisi: Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili araziler dışında kalan, toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle üzerinde sadece geleneksel toprak işlemeli tarımın yapıldığı, yerel önemi olan ve kullanım kararlarının yerel ihtiyaçlara göre belirlendiği ve diğer standartları yörelere göre Bakanlıkça belirlenen arazileri,

    Sulu tarım arazisi: Yöreye adapte olmuş tarımı yapılan her türlü bitkinin büyüme devresinde ihtiyaç duyduğu suyun; doğal veya yapay olarak yeterli miktarda karşılanabildiği arazileri,

    Kuru tarım arazisi: Nicelik ve nitelik yönünden; su kaynağı, toprak ve topoğrafik özellikleri yeterli olmadığı için sulama imkanı bulunmayan bitki su ihtiyacı yağışla karşılandığı için sadece bu şartlara uyum sağlayan bitkilerin tarımının yapıldığı arazileri,

    Örtü altı tarımı: İklim ve diğer dış etkilerin olumsuzluklarının kaldırıldığı veya azaltıldığı cam, naylon ve benzeri malzeme kullanılarak oluşturulan örtüler altında ileri tarım teknikleri kullanılarak yapılan tarım şeklini,

    Arazi: Toprak, iklim, topoğrafya, hidroloji ve canlıların değişik oranlarda etkisi altında bulunan biyo-üretken yer yüzü parçasını,

    Arazi parseli: İfraz veya tevhit yapılarak sınırları memleket nirengisine göre belirlenip, vasfı, alanı, sınırları ve benzeri özellikleri kayıt altına alınmış arazileri,

    Tarımsal parsel: İşletmenin sahip olduğu; kadastrosu yapılmış, üzerinde tarımsal üretim yapılan her bir arazi parselini,

    Bölünemez tarımsal parsel büyüklüğü: Makineli tarımda toplam işlem zamanları ile alan kayıplarını optimum yapabilen, arazi nitelikleri, üretim deseni ve potansiyeline göre Bakanlık tarafından belirlenen en küçük parsel büyüklüğünü,

    Arsa: Yerleşim alanları içinde veya dışında ilgili kuruluşlardan uygun görüş alınarak konut, sanayi, turizm ve benzeri amaçlarla yerleşim için imar planı yapılmış veya bu amaçla kullanılan planı bulunmayan kasaba, belde ve köy yoğun yerleşim alanları içinde kalan arazileri,

    Bitki varlığı ve bitkisel üretim: Bölgenin ekolojik şartlarına uygun olarak üretim amacıyla tesis edilen bitki plantasyonu ve bunlardan elde edilen bitkisel üretimi,

    Hayvan varlığı ve hayvansal üretim: Bir işletmedeki büyükbaş, küçükbaş, kanatlı ve küçük evcilleri ve bunlardan elde edilen hayvansal üretimi,

    Su ürünleri varlığı ve üretimi: Denizler, iç sular ve suni olarak yapılmış havuz, baraj, gölet, dalyan ve çiftlik gibi tesislerden elde edilebilen su ürünleri varlığını, bu yerlerde yapılan bitkisel ve hayvansal su ürünleri yetiştiriciliğini ve bunlardan elde edilen bitkisel ve hayvansal üretimi,

    Tarımsal makine parkı: Bir işletmede bulunan alet, makine ve ekipmanlarını,

    Bina varlığı: İşletmede bulunan samanlık, silo, depo, sundurma, ahır, ağıl gibi işletme faaliyetlerinde kullanılan kapalı ve yarı açık yapıları,

    Tarımsal amaçlı yapılar: Tarımsal üretim ve tarımsal ürünlerin üretildikten sonra ilk işleme ve değerlendirmesini yapmak amacı ile inşa edilen yapıları,

    Tarımsal faaliyetler: Bitkisel üretimi, hayvansal üretimi (büyükbaş, küçükbaş, kanatlı, balıkçılık, arıcılık, ipek böcekçiliği) ve bu üretim sonucu elde edilen malların; işletme içerisinde ilk işleme, koruma ve değerlendirmesi için yapılan faaliyeti,

    Gayri safi hasıla: Bir yılda tarımsal faaliyetlerin tümünden elde edilen toplam geliri,

    Değişken masraflar: Yıl içinde üretim faaliyetlerine bağlı olarak yapılmak zorunda olunan masrafları,

    Brüt kar: Gayri safi hasıladan değişken masrafların çıkarılması ile elde edilen değeri,

    ifade eder.

    İKİNCİ BÖLÜM : Komisyon, Yeter Gelirli Tarımsal İşletme ve Arazi Kriterleri

    Komisyon, Kuruluşu ve Çalışma Esasları

    Madde 5 - Ekonomik bütünlüğe ve yeterli tarımsal varlığa sahip tarımsal işletme büyüklüğünün tespiti için Bakanlığa bağlı il ve ilçe müdürlüklerince tarımsal faaliyet alanı dikkate alınarak en az ikisi ziraat mühendisi olmak üzere üç asil ve üç yedek üyeden oluşan bir komisyon kurulur. İlçede yeterli ziraat mühendisi olmadığı takdirde İl teşkilatından takviye edilir.

    Komisyon, İlçede İlçe Müdürünün teklifi İl Müdürünün onayı ile, İlde ilgili İl Müdür Yardımcısının teklifi, İl Müdürünün onayı ile 1 yıllık süre için oluşturulur ve her yıl yeniden belirlenir.

    Komisyon Bakanlıkça hazırlanacak Uygulama Tebliği doğrultusunda işletmenin yeterli tarımsal varlığa sahip olup olmadığını ve tarım arazi parselinin niteliklerine göre büyüklüğünü ve bölünebilirliğini bu Yönetmelikte belirtilen esaslar doğrultusunda tespit eder.

    Yeter Gelirli Tarımsal İşletme ve Bölünebilirlik Kriterleri

    Madde 6 - Ekonomik bütünlüğe ve yeter gelirli tarımsal varlığa sahip işletme büyüklüğü Bakanlığın çıkaracağı Uygulama Tebliği ile belirlenen kriterlere göre komisyonlarca hesaplanır.

    Yeter gelirin hesaplanmasında; 22/11/1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanununda öngörülen ve 1984 yılı toptan eşya fiyatları endeksi üzerinden yıllık 1.000.000 TL tutarındaki tarımsal işletme geliri esas alınır.

    Bu değer her yıl Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından Temmuz ayında yayınlanan on iki aylık ortalama Toptan Eşya Fiyat Endeksi esas alınarak Bakanlık tarafından belirlenir ve İl Müdürlüklerine bildirilir.

    Bölünemez Tarımsal Parsel Büyüklüğü

    Madde 7 - Tarım işletmesinin değerinde azalmaya neden olan parsel bölünmelerinin önlenmesi için bölünemez tarımsal parsel büyüklüğü; nitelikleri Bakanlık tarafından çıkarılacak uygulama tebliği ile belirlenecek; mutlak tarım arazilerinde ve özel ürün arazilerinde on dekar, dikili tarım arazilerinde beş dekar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde üç dekar, marjinal tarım arazilerinde yirmi dekardır. Bu rakamların iki katından küçük parseller bölünmez. Büyük parseller bölündüğünde bu rakamlardan küçük parseller oluşturulamaz. Oluşturulan parselin en az bir kenarı kamuya ait bir yola gelecek ve arazi eğimi %3 ten fazla olan yerlerde parselin uzun kenarı eğime dik olacak şekilde bölünür.

    İstisnalar

    Madde 8 - Bölündüğünde işletme bütünlüğü bozulabilen, işletme değerinde azalmaya neden olabilecek mantarcılık, hayvancılık, örtü altı tarımı ve su ürünleri ile ilgili üretim yapan işletmeler bölünemezler. Ancak bu işletmeler birden fazla üniteden oluşuyor ise ve her ünite de yönetmelikle belirlenen yeter geliri sağlıyorsa üniteler halinde bölünebilirler.

    Arsa niteliğini kazanmış araziler tarımsal işletme gelir hesabında dikkate alınmazlar.

    Verim ve Fiyatların Tespiti

    Madde 9 - Yeter Gelirli Tarımsal İşletme Büyüklüklerinin Tespitinde; Komisyonlar bölgesel düzeyde yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan en az üç çeşit ürün dikkate alınarak bitkisel ürünlerin sulu ve kuru arazi şartlarında geriye doğru en az üç yıllık verim ortalamaları ile tespitin yapılacağı bölgedeki bitkisel ve hayvansal ürün verimlerini dikkate alır. Ürün ve girdi fiyatları olarak tarım kredi ve tarım satış kooperatifleri, ticaret borsaları, toptancı hal fiyatları ile Kamu İktisadi Teşebbüsleri tarafından alımı yapılan ürün fiyatları ve serbest piyasada oluşan fiyatlar esas alınarak Bakanlık tarafından her yıl Temmuz ayında Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan rakamlar göz önünde bulundurularak ortalama değer belirlenir.

    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : Son Hükümler, Yürürlük ve Yürütme

    Tespitin Bildirilmesi

    Madde 10 - Komisyonca bu Yönetmeliğe uygun olarak belirlenen ekonomik bütünlüğe ve yeterli tarımsal varlığa sahip işletme büyüklüğü ile mevcut işletmenin birden fazla mirasçıya özgülenip özgülenemeyeceği, parsellerin özgülenmesinde ifraz ile ilgili göz önünde bulundurulacak hususlar İl ve İlçe Müdürlüğü tarafından Sulh Hukuk Hakimliğine bildirilir.

    İtiraz

    Madde 11 - Komisyonca tespit edilen ekonomik bütünlüğe ve yeterli tarımsal varlığa sahip işletme büyüklüğü ile işletme arazilerinin özelliklerine, mirasçılar tarafından itirazlar ilgili Sulh Hukuk Hakimliğine yapılır.

    İtirazın yeniden incelenmesi Bakanlık tarafından yapılır ve inceleme raporu Sulh Hukuk Hakimliğine bildirilir.

    Denetim

    Madde 12 - Komisyonun tespit çalışmalarına yönelik iş ve işlemleri Bakanlıkça denetlenir.

    Yürürlük

    Madde 13 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

    Yürütme

    Madde 14 - Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

    Mevzuat Kanunlar