SİVİL HAVA - ARAÇ KAZALARI SORUŞTURMA YÖNETMELİĞİ (SHY 13)

    Sivil Hava Araç Kazaları Soruşturma Yönetmeliği (SHY - 13)

    Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden

    Resmi Gazete Tarihi: 10/11/1985

    Resmi Gazete Sayısı: 18924

    BİRİNCİ KISIM: Amaç, Kapsam, tanımlar

    Amaç

    Madde 1- Bu yönetmeliğin amacı, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 13'ncü maddesine göre sivil hava - araçlarının sebep olduğu ve karşılaştığı kaza ve olayların; bildirilmesi, soruşturulması, incelenmesi, sonuçlarının belirlenmesi ve rapor edilmesi ile ilgili her türlü faaliyetleri düzenlemektir.

    Kapsam

    Madde 2- Bu Yönetmelik; hava aracının sahibini, işletmecisini, imalatçısını, hava alanı işletmecisini, mahalli mülki idare amirlerini, kazanın meydana geldiği ülkenin sivil havacılık otoritesi ve ilgili ünitelerini, hava - aracının tescil edildiği ve imal edildiği ülkelerin sivil havacılık otoritesi ve ünitelerini kapsar.

    Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen;

    Tanımlar

    a) "Tescil devleti" terimi; hava-aracının sicilinin kayıtlı olduğu devleti,

    b) "İşletmeci devlet" terimi; hava - aracı işletmesinin işletme ruhsatını aldığı devleti veya asıl işyerinin bulunduğu devleti,

    c) "İmalatçı devlet" terimi; prototip hava aracının uçuşa-elverişlilik sertifikasının düzenlenmesinden sorumlu devleti,

    d) "İşletmeci " terimi; ticari veya ticari olmayan maksatlarla hava - aracı işleten gerçek ve tüzel kişiler,

    e) "Akredite temsilci" terimi; bir devlet tarafından, diğer bir devletçe yürütülen kaza soruşturmasına fiilen katılmak üzere görevlendirilen kişiyi,

    f) "Hava - araç terimi; havaalanabilen ve havada seyredebilme kabiliyetine sahip hertürlü aracı,

    g) "Hava-araç kazası" terimi; uçuş harekatı esnasında, kişilerin tali nedenlerle ve veya kendi kendini veya birbirlerini yaralamaları veya uçuş ekibi ve yolcular için ayrılan yerler dışında saklanarak kaçak seyahat edenlerin yaralanmaları hariç olmak üzere, hav a-aracı içinde veya hava aracından kopan parçalarda dahil olmak üzere hava-aracının herhangi bir parçasının çarpmasıyla veya hava basıncına maruz kalmak suretiyle çok ağır veya derecede yaralanması, motor ve aksesuarlarda meydana gelen arıza ve hafif hasarlar hariç olmak üzere hava-aracının fiziksel yapısının veya performansının ve uçuş karakteristiğinin menfi yönde etkilendiği ve bunların değiştirilmesi veya tamirini gerektirecek derecede hasar ve arızalanması, hava -arasının kaybolması veya enkaza ulaşılamayacak bir yere düşmesi ile sonuçlanan olayları,

    h) "Hava -aracı yer kazası" terimi; hava - aracının uçuş harekatı dışında bakım, onarım, arıza giderilmesi, yerde çalıştırılması, yer araçları veya insan gücü ile yer değiştirilmesi esnasında araç çarpmaları veya yangın, tabi afetler ve diğer sebeplerle hasara uğraması veya arızalanması ile sonuçlanan olayları,

    1. "Olay" terimi; hava - aracının uçuş harekatı esnasında uçuş emniyetini etkileyen veya etkileyebilecek olan kazadan başka her türlü hadiseyi,

    j) "Küçük kaza" terimi; uçuş harekatı esnasında bir veya daha fazla hava - aracının hafif hasara uğraması ile sonuçlanan hasarları,

    k) "Büyük kaza" terimi; uçuş harekatı esnasında bir veya daha fazla hava - aracının ağır hasara uğraması ile sonuçlanan kazalar,

    l) "Uçuş harekatı" terimi; planlanmış bir uçuş için uçuş ekibinin hava- aracının bindiği andan motorlarını durdurarak hava - aracını sorumlulara teslim ettiği ana kadar geçen süre içindeki tüm faaliyetleri,

    m) " Kaza soruşturması" terimi; hava - araç kazalarının önlenmesi, can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla; kazalara ait bilgilerin toplanması, kıymetlendirilmesi, kaza sebeplerinin belirlenmesi, sonucun karara bağlanması, gerekli tavsiye ve tekliflerin tesbit edilmesi için yürütülen her türlü faaliyet ve işletmeleri,

    n) "Kaza sebebi" terimi; kaza veya olaya yol açan aksaklık, eksiklik, eylem, hadise, şartlar veya kazaların birleşimini,

    o) "ICAO " kısaltılması; Uluslararası sivil Havacılık Teşkilatını,

    p) "FOD" kısaltılmnası; yabancı madde hasarını,

    r) "Ön rapor" terimi; kazanın oluşunu veya soruşturmanın ilk safhasında elde edilen bilgilerin ilgili makamlara en kısa zamanda bildirilmesi için kullanılan raporu,

    s) "Ağır yaralı" terimi; bir hava - aracı kazasında yaralanan şahıs veya şahısların; yaralanmanın meydana geldiği tarihten itibaren 7 gün içinde 48 saatten daha fazla süreyle hastahanede yatmasını gerektirecek derecede yaralanması, burun veya parmaklarda kırılma gibi basit hariç olmak üzere herhangi bir kemiğinin kırılması veya ağır kanama geçirmesi, sinir, adele ve tenden kopmasına yol açan yaralanmalarını veya vücudun yüzde beşinden fazlasının yanması halini,

    t) "Uçuş kayıt cihazı" terimi; hava - aracı üzerinde takılı bulunan kaza ve olayların soruşturulmasında yardımcı olarak kullanılan her tip kayıt cihazını,

    v) "Bakanlık" terimi; Ulaştırma Bakanlığını,

    ifade eder.

    İKİNCİ KISIM: Uygulama Esasları

    Türk Hava Sahası ve Ülkesinde Meydana gelen Kazalar

    Madde 4- Türk Hava Sahası ve Ülkesinde Türk veya yabancı tescilli hava - araçlarının, sebep olacağı kaza ve olaylara, bu Yönetmelikte belirtilen hükümler uygulanır.

    Yabancı Ülke ve Uluslararası Hava Sahasındaki Kazalar

    Madde 5- Türk tescili bir hava - aracının, yabancı ülke veya uluslararası hava sahasında sebep olacağı kaza veya olaylarda; bu Yönetmeliği n Beşinci Kısımda belirtilen genel hükümler ile 5/6/1945 tarih ve 4749 sayılı Kanunla onaylanan Uluslararası sivil Havacılık Anlaşması ve Ek-13'ünde belirtilen hükümler uygulanır.

    ÜÇÜNCÜ KISIM: Genel Esaslar

    BİRİNCİ BÖLÜM:Uluslararası Genel Esaslar

    Soruşturmanın Amacı

    Madde 6- Bir hava - aracı kazası veya olayının uluslararası düzeyde soruşturulmasının temel amacı; kaza ve olayların sebeplerinin ortaya çıkarılarak hava - araçları kazalarının meydana gelmesini önlemektir.

    Delilerin Korunması

    Madde 7- Kazanın meydana geldiği devlet; soruşturma maksatlarının gerektirdiği kadar bir süre için delileri korumak, hava aracının ve içindekilerinin muhafazasını sağlamak için bütün tedbirleri alır. Bu tedbirler genel olarak aşağıdaki hususları kapsar;

    a) Kaybolma, bozulma, silinme, çürüme ve tahrip olma ihtimali bulunan delilerin fotoğraf veya diğer usullerle tesbit edilmesi,

    b) Mevcut delilerin bozulması, karıştırılması, tahribi ve çalınmasını önlemek için güvenlik tedbirlerinin alınması,

    c) Özellikle uçuş kayıt ve ses kayıt cihazlarının sökülmesi, taşınması, değerlendirilmesi ve muhafazası.

    Tescil Devlet veya İşletmeci Devletin Talebi

    Madde 8- Tescil devleti veya işletmeci devletin akredite temsilci göndermeden önce enkaza işlem yapılmaması isteğini; kazanın meydana getirmeye çalışır.

    a) Kişilerin, hayvanların, postanın ve kıymetli eşyanın yangın veya diğer sebeplerle tahribini önlemek,

    b) Enkazın, hava seyrüseferine, kara ve deniz ulaşımına ve halkın yaşamına engel olmasını ve tehlike yaratmasını önlemek,

    c) Soruşturmanın düzenli ve uyumlu olarak yürütülmesini sağlamak.

    Enkazın İadesi

    Madde 9- Kazanın meydana geldiği ülke soruşturmanın tamamlanmasından sonra tescil devleti veya işletmeci devlete veya yetkili temsilcilerine enkazı teslim eder. Enkaz yasak bölge içinde bulunuyorsa veya o bölgeye girilmesinde mahruz görülüyorsa, enkaz o bölge dışına çıkarılarak teslim edilir.

    İKİNCİ BÖLÜM: Genel Görev ve Sorumluluklar

    Bakanlığın Kazalar ile İlgili Görevleri

    MADE 10- Ulaştırma Bakanlığı, Sivil Havacılık Ünitelerinin hava - araç kazaları ile ilgili görevler şunlardır:

    a) Hava - aracı kazaları konusunda yapılacak işlemleri alınacak önlemleri uygulanacak usulleri tesbit etmek, konu ile ilgili formları yayınlamak ve uygulamanın kontrolunu yapmak,

    b) Türkiye hükümranlık sahasında meydana gelen yerli ve yabancı tescilli sivil hava - araçları kazalarına yapılacak işlemleri tesbit etmek,

    c) Yabancı ve uluslararası sahalarda meydana gelen Türk tescilli hava - araçları kazaların yapılacak işlemleri tesbit etmek,

    d) Gelen kaza haberlerini inceleyerek, Bakanlık soruşturma kurulunun kaza mahalline gönderilip gönderilmeyeceğini, kazanın ait olduğu kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilere bildirmek,

    e) Kaza mahalline gidilecek ise kaza soruşturma kurulunu teşkil etmek,

    f) Kaza geçiren hava - aracının ait olduğu işletmeciden gelen kaza raporlarının tetkikini yaparak, uçuş emniyetinin sağlanması için gerekli işlemlerin yapılmasını istemek ve tavsiyelerde bulunmak,

    g) Bulgu ve nihai raporları hazırlatmak ve dağıtımını yapmak,

    Hava - Aracı Sahibinin Görevleri

    Madde 11- Kazaya uğrayan hava aracı sahibinin görevleri şunlardır;

    a) Bir kaza olduğunda yapılacak işlemlerle ilgili plan ve proğramları hazırlamak,

    b) Kaza olduğunda görevlendirileceği kişi veya kişileri tesbit etmek,

    c) Kaza haberini bu yönetmelik esaslarına göre Sivil Havacılık Ünitelerine bildirmek,

    d) Kaza soruşturması için Bakanlık veya Soruşturma Kurulunun gelmiyeceği hallerde, kaza raporlarını bu yönetmelikte açıklandığı şekilde açıklandığı şekilde eksiksiz hazırlamak ve zamanında göndermek,

    e) Havaalanı kaza talimatında belirtilen; zorunlu kurtarma yardım kaza ile ilgili delilerin yerlerini değiştirilmemesini ve kaybolmamasını sağlamak,

    g) Bakanlık Kaza Soruşturma Kurulunun kaza ile ilgili isteklerinin yerine getirilmesine yardımcı olmak. Gerektiğinde Mahalli Mülki amirlere konu ile ilgili müracaatta bulunmak,

    h) Kamu kuruluşları tarafından işletilen hava alanları dışından uçuş yapan hava - aracı sahipleri kaza olduğunda, kurtarma, yangın söndürme, enkaz kaldırma işlemlerinin ivedilik ve öncelikle yerine getirilmesi için kendi imkanları olmadığı veya yetmediği hallerde özel ve resmi kuruluşlardan yardım sağlayabilmek için önceden bu kuruluşlarla protokol yapmak,

    ı) Kaza sonuç raporlarındaki işlem ve tavsiyelere göre gerekli önlemleri almak ve uygulamak,

    i) Meydana gelen kazaların kayıtlarını tutmak ve dosyalarını muhafaza etmek.

    Havaalanı İşletmecisinin Görevleri

    Madde 12- Havaalanı işletmecisinin kaza ile ilgili görevleri şunlardı;

    a) Havaalanı kaza talimatını hazırlayarak yayınlamak ve uygulamasını sağlamak,

    b) Havaalanında uçuş emniyetini bozan ve kazaların oluşmasına sebep olacak aksaklıkları belirlemek ve ortadan kaldırmak,

    c) Kaza, yangın söndürme kurtar teçhizat ve malzemesini temin etmek ve faal bulundurmak,

    d) Mahalli Kurum ve Kuruluşlarla; yangın söndürme ve kurtarma teçhizatı ile sağlık tesislerinde yayarlanmak için protokal yapmak,

    e) Bizzat kendi personeli tarafından görülen veya başkaları tarafından bildirilen hava-araç kazave olayları en seri haberleşme vasıtası ile makamlara rapor etmek,

    f) Sorumluluk sahası içinde meydana gelen kaza yerinde gerekli güvenli önlemlerini aldırmak, kurtarma ve yangın söndürme faaliyetini icra etmek,

    g) Kaza ile ilgili delil ve ses kayıt bantlarını muhafaza altına almak, görü tanıklarının isim ve adreslerini tesbit ederek Soruşturma Kuruluna teslim etmek.

    Pilotların Görevleri

    Madde 13 - Kullandığı hava aracı kazaya uğrayan pilotların görevleri şunlardır:

    a) Hava - aracında yolcu ve persenolin kurtarılmasını ve emniyetini sağlamak;

    b) Hava - aracı emniyete almak ve aldırmak, c) Kazayı enseri vasıta ile Sivil Havacılık veya en yakın hava trafik ünitelerine bildirmek,

    d) Kazayı hava-aracının işletmesinin bildirmek,

    e) Kaza ile ilgili delillerin kaybolmamasını sağlamak,

    f) Gerektiğinde en yakın mülki amiri bilgi vermek ve yardım istemek.

    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Kaza Soruşturma Kurulunun Teşkili Görevleri ve Yetkileri

    Kaza Soruşturma Kurulu

    Madde 14- Ulaştırma Bakanlığı, havacılık alanında uzman kişilerden seçilecek bir kurulu, Kazanın soruşturma için görevlendirir. Bu kurul kazanın nedenlerini ve oluş şeklini açıklığa kavuşturmak ve sivil havacılıkta can ve mal güvenliğinin sağlanması bakımından kazaların tekrarına engel olmak amacı ile hava araç kazalarının ayrıntılı inceleme ve soruşturmasını yapar.

    Kaza Soruşturma Kurulunun Teşkili

    Madde 15- Kazanın küçük kaza veya büyük kaza olmasına göre, kaza soruşturma kurulunun teşkili ve görülmesinde aşağıda açıklanan esaslar uygulanır.

    a) Gereğinde, küçük kazaların soruşturulması için; Ulaştırma Bakanlığı tarafında, kazanı mahiyetine göre aşağıda belirtilen ihtisaslı personelden oluşan bir soruşturma kurulu teşkil edilerek görevlendirilir.

    (1) Kontrol pilotu,

    (2) Uçuş emniyet ve kaza kırımı uzmanı,

    (3) Uçak mühendisi veya uçak bakım uzmanı,

    (4) Gerekli ise hava trafik uzmanı.

    b) Büyük kazaların soruşturulması için, Bakanlık onayı ile, kazanın mahiyetine göre aşağıda belirtilen ihtisas sahalarında luzumlu görülenlerden oluşan bir soruşturma kurulu teşkil edilir ve görevlendirilir.

    (1) Kurul Başkanı,

    (2) Kontrol Pilotu,

    (3) Uçuş emniyet ve kaza-kırım uzmanı,

    (4) Uçak mühendisi veya uçak bakım uzmanı,

    (5) Hava trafik uzmanı,

    (6) Havaalanı tesis ve kolaylıkları uzmanı.

    (7) Haberleşme uzmanı,

    (8) Meteoroloji uzmanı,

    (9) Hareket ve yer işletme uzmanı,

    (10)Gerek görülen diğer uzmanlar.

    Kaza Soruşturma Kurulunun Görevleri

    Madde 16- Kaza soruşturma kurulun görevleri şunlardır;

    a) Kaza haberi alınır alınmaz belirlenen yerde toplanarak heyet üyeleri arasında görev taksimi yapmak,

    b) Kaza yerine en kısa zamanda ulaşmak için, gerekli planlamayı yapmak ve lüzümlü malzeme ve teçhizat temin etmek,

    c) Kaza yerined lüzumlu emniyet ve güvenlik tedbirlerinin alınıp alınmadığını kontrol etmek ve gereğinde bu faaliyetlere nezaret etmek,

    d) Soruşturma selemeti açısından gereğinde yangın söndürme ve kurtarma faaliyetlerine nezaret etmek,

    e) Enkaz, delil görüntülerin gerekli incelemesini ve değerlendirilmesini yapmak,

    f) Görgü tanıklarını ifadelerini ses kayıt cihazı ile veya yazı olarak olmak,

    h) Delil özelliği taşıyan her türlü kayıt, bilgi, döküman ve uçuş kayıt cihazlarında el koymak ve incelemek,

    ı) zarar ve ziyanın tutanakla tespit etmek,

    j) Hava aracının hasar durumunu belirlemek,

    k) Soruşturma ile ilgili raporları, yönetmelik hükümlerine uygun olarak tanzim etmekle ilgili makamlara sunmak,

    l) Bakanlık onayında geçen sonuç raporlarını ilgili makamlara göndermek.

    Soruşma Kurulunun Yetkileri

    Madde 17- Soruşturma Kurulu, soruşturmanın yürülmesinde bağımsız hareket eder ve yetkisi hiçbir şekilde sınırlanmaz. Soruşturma Kurulunun Kanu ile ilgili çalışmalarına, bütün yetkililer gerekli kolaylığı göstermek ve yardımı yapmakla yükümlüdürler.

    Soruşturmanın selameti, en kısa zamanında ve doğru olarak neticelendirilmesi bakımından, soruşturma kurulunun yetkisine müdahale edilemez.

    Soruşturma Kurulu Başkanı, lüzum gördüğü hallerde otopsi yapılmasını isteyebilir.

    kaza Soruşturma Kurulunun elverişsiz hava şartlarında, dağlık, bataklık ve ormanlık bölgelerde uzun süreli ve zor şartlar altında görev yapabilmeleri dikkate alınarak çalışmalarını kolaylaştırıp verimini artırabilmek için, daha önceden gerekli hazırlık yapılarak lüzmlu malzeme ve teçhizat kaza kırım sandığında muhafaza edilir. Kazanın durumuna, mevki ve uzaklığına, özelliğine ve iklim şartlarına göre bu malzeme ve teçhizatlardan gerekli olanlar alınır. Ayrıca gerekli yiyecek temin edilerek gecikmeksizin kaza mahalline hareket edilir.

    DÖRDÜNCÜ KISIM: Kaza ve Olayların Bildirilmesi

    Genel Sorumluluk

    Madde 19- Bir kazanın oluşunda; Hava-aracının üzerinde meydana gelen hasar, diğer malzeme hasarı, ölü ve yaralı durumu, resmi ve özel mülke zarar ve ziyan hakkında bilgiler telefon teleks veya mesajla Ulaştırma BVakanlığı Sivil Havacılık ünitelerine bildirilir.

    Kaza haberini bildirmekten, uçağın sorumlu pilotu veya mümkün olmadığı hallerde ekipten biri, işletmeci, mahalli mülki amirler, havaalanı işletmecisi sorumludur.

    Bir hava - aracı kazasında ilk olarak bildirilecek hususlar şunlardır;

    a) Mesajın başına kaza raporudur diye yazılmalı veya ifade edilmelidir,

    b) Kazayı bildiren şahsın adı, soyadı, ünvanı,

    c) Hava - aracının tipi, milliyeti,

    d) Hava - aracının sahibi veya işletmecisi,

    e) pilotun adı ve soyadı,

    f) Kazanın tarih ve saati,

    g) Hava - aracının son kalktığı ve inişini planladığı havaalanı,

    h) Kaza mahalline soruşturma kurulunun kolayca ulaşmasını sağlamak için kaza yerinin açık ve ayrıntılı tarifi ve coğrafi koordinatı,

    ı) Ekim ve yolcuların sayıları ve sıhı durumları,

    i) Hava- aracının hasar derecesi,

    j) Kaza yerinin fiziki durumu,

    k) Kaza haberi başka bir yerden alınmış ise o makamveya kilerin tanıtılması.

    Kaza Sınıflarına Göre Sorumluluk

    Madde 20- Kaza sınıflarına göre kazanın bildirilmesi ait sorumluluklar aşağıda açıklanmıştır.

    a) Büyük kazalar, ölüm ve ağır yaralanma ile sonuçlanan kazalar ve uçuş sırasında hava aracının herhangi bir kısmı veya bir sisteminde yangın çıkması halinde en seri haberleşme vasıtasıyla, en kısa zamanda Ulaştırma Bakanlığı'na bildirilir.

    Ancak yolcuların yolcu kabininde sebebiyet verdikleri ve sadece hava aracının kabini kapasyan, uçuşla ilgili herhangi bir alet veya sisteme etki etmeyen yangınlar bu hükmün dışındadır.

    Kazanın oluşu anından itibaren Ulaştırma Bakanlığı soruşturma kurulu tarafından verilecek müsaadeye kadar hava aracı ve bütün parçaları kaza yerinde oldukları gibi muhafaza edilir.

    Kurtarma işlemleri veya gerekli emniyet tedbirleri maksadıyla yapılan müdahaleler hariç, kazanın incelenmesine yardım edecek herhangi bir delilin ortadan kalkmasına veya soruşturmanın sıhhatini bozacak bir değişiklik yapılmasına izin verilmez.

    Yukarıda fıkradaki hususların sağlanmasından uçağın işletmecisi ve yöneticisi sorumlu olup, gereğine mahalli mülki amirlerden yardım isteyebilir.

    b) Küçük kazalar Ulaştırma Bakanlığına mesajla veya diğer usullerle bildirilir. Hava aracı ve kaza delillerinin olduğu yerde korunmasına lüzum yoktur. Küçük kazaların soruşturması işletmeci tarafından yaptırılır ve raporun kopyası Ulaştırma Bakanlığı'na gönderilir.

    c) Hava aracı olayları işletmeci veya yetkilileri tarafından Ulaştırma Bakanlığına mesajla bildirilir.

    Kazanın Meydana Geldiği Devletin Sorumluluğu

    Madde 21- Kazanın meydana geldiği ülkenin Sivil Havacılık Otoritesi, en seri haberleşme vasıtasıyla, Kaza yapan aracın işletmecisine, tescili olduğu memleketin Sivil Havacılığına ve imalatcı firmaya, ICAO, Ek-13'ün 4'üncü kısmında belirtildiği gibi kazayı bildirir.

    Bu bildirimde, ICAO lisanlarından tercihen İngilizce lisansıyla Sivil Havacılık Haberleme Sisteminden (AFTN) yararlanılır.

    İmalatçı, Tescil ve İşletmeci Devletin Sorumluluğu

    Madde 22- Tescil ve işletmeci devlet, kaza bildirimini alır almaz, kaza geçiren hava - aracına ve uçuş ekibine ait bilgileri kazanın meydana geldiği devlete gönderir. Akredite temsilci gönderip göndermiyeceğini ve gönderecekse tarihini bildirir.

    BEŞİNCİ KISIM: Kaza ve Olayların Soruşturma ve İncelenmesi

    BİRİNCİ BÖLÜM: Soruşturma ve İnceleme Yetkileri

    Yabancı Ülke sivil Hava - Araçlarının Türkiye'deki Kazaları

    Madde 23- Türk hava sahasında meydana gelen kaza ve olayların soruşturulmasının başlatılmasıve yürütülmesi Ulaştırma Bakanlığı tarafından görevlendirilen Soruşturma Kurulunca yapılır. yabancı ülke hava - araçlarının Türk hava sahasındaki kazalarının soruşturulmasında ICAO Ek-13'ün beşinci kısımda belirtilen esaslar uygulanır. Bu esasların özeti aşağıda açıklanmıştır.

    a) Bakanlık, gerekli gördüğü hallarde taraf devletlerden, konu ile ilgili bilgi isteyebilir veya Akredite temsilci davet edebilir.

    b) Taraf devlet gerekli görürse, kaza ile ilgili olarak bir gözlemci, temsilci gönderebilir. Ancak bu temsilci kaza soruşturma kurulunun çalışmalarına katılamaz, soru soramaz ve delil incelemesinde taraf olamaz.

    c) Kaza bir yasak bölgede meydana gelmiş ise yabancı devlet temsilcisi kabul edilemez.

    d) Bakanlık, kaza sonuç raporunun bir nüshasını kaza geçiren hava - aracının tescili olduğu ve temsilci gönderen devlete gönderir.

    e) Hava - aracı enkazının kaldırılması, aracın tescilli bulunduğu devletle koordine sonucuna göre yapılır.

    Türk Hava aracının Yabancı Ülkelerdeki Kazaları

    Madde 24- Yabancı ülke sahasında Türk hava aracının kaza geçirmesi halinde Bakanlık; kazanın meydana gelen devletin isteği veya kendi isteği ile soruşturma kurulunun çalışmalarına katılmak üzere Akredite temsilci gönderir. Lüzum görürse ayrıca gözlemci temsilci de gönderebilir.

    Türk Hava - Aracının Uluslararası Hava Sahasındaki Kazaları

    Madde 25- Kazanın uluslararası hava sahasında olduğu kat'i olarak tesbit edildiğinde, soruşturma Bakanlıkça başlatılır ve yürütülür. Ancak, lüzumu halinde soruşturmanın tamamı ve bir kısmı anlaşma ile diğer bir devlete devredilebilir.

    Kaza ile ilgili Bilgilerin Açıklanması

    Madde 26- Kazalar hakkında erken ve hatalı sonuçlara varılmasını önlemek amacı ile, aynı zamanda emniyet ve gizliliğe uyulma bakımından aşağıdaki bilgileri açıklamaya, Ulaştırma Bakanı veya görevli kılacağı bir makam yetkilidir.

    a) Kaza sebepleri, sonuç ve karar,

    b) Kazadaki sorumluluklar,

    c) Gizlilik derecesi olan hertürlü bilgiler

    d) Kazanın incelenmesi için çekilen fotoğraflar ile krokiler,

    e) Uçuş kayıt ve ses kAYIT TEYPLERİNDEKİ BİLGİLER.

    Kaza ile ilgili Yazışmalar

    Madde 27- Mevcut kanun ve anlaşma hükümlerine göre, devlet dairelerinden, adli makamlardan, yabancı ülkelerden, yerli ve yabancı firmalar ile kuruluşlardan hava - araç kazalarına ait bilgi istenmesi halinde; istekler bir yazı ile normal kanaldan Bakanlığa bildirilir. Bakanlık, yürürlükteki yasa ve yönetmelik esasları dahilinde gerekli cevapları yazılı olarak verir.

    Uçuşa elverişlilik Durumu

    Madde 28- Büyük kaza geçiren hava - aracının uçuşa elverişlik sertifikası iptal edilir. Uçuşa elverişlilik sertifikasının tekrar geçerli olabilmesi için; Uçuşa Elverişlilik Yönetmeliği nde belirtilen yetkili müesseselerin birinden alınacak, uçuşa elverişlilik teknik kontrol raporunun, Ulaştırma Bakanlığına gönderilip onaylanması gerekir.

    Küçük hava - aracı kazaları halinde, işletmeci hava - aracının gerekli kontrol ve bakımını aracının bakım kitaplarına uygun olarak yaptırır ve yapılan işlemler hakkında sonuç raporunu Sivil Havacılık Ünitelerine gönderir. Hava - aracı tekrar uçuşa başlamadan önce Sivil Havacılık Ünitelerine bilgi verilir.

    Savcılığa Bildirme

    Madde 29- Hava - aracı kazalarında şahısların ölüm veya yaralanmaları halinde durum, mutlaka Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.

    İdari Önlemler

    Madde 30- Soruşturma Kurulu Raporuna göre;

    a) Kazada, lisans sahibi bir şahıs kusurlu görülür ise, Bakanlık bu şahsın lisansını belli bir süre veya tamamen iptal edebilir veya işletmeci tarafından gerekli önlemlerin alınması için direktif verebilir.

    b) İşletmeci şirket veya kurum kusurlu ise, Bakanlık işletmecinin işletme ve uçuş izinlerini geçici veya devamlı olarak iptal edebilir.

    İKİNCİ BÖLÜM: Kaza Yerinde Yapılacak İşler

    Delilelerin Korunması

    Madde 31- Bir kaza meydana geldiğinde kaza yerine ilk varan kimseler genellikle, güvenlik görevlileri, o yerdeki sakinler veya kaza havaalanı civarında olmuş ise havaalanı personelidir.

    Bu kimseler kaza soruşturma kurulu gelince kadar; kaza ile ilgili adli ve teknik soruşturmaya esas olacak enkaz, ceset parçaları ve şahsi eşya gibi delillerin yerinde korunmasına azami özeni göstermelidirler.

    Kaza Kurtarma İşlemleri

    Madde 32- Kaza mahalline ilk gelen kişi ve görevli;

    a) Sağ kalanların kurtarılması ve eşyaların korunmasına ,

    b) Kurtarılan kimselerin; yerlerinin, koltuk numaralarının ve kurtarma işlemleri yapılırken enkaz üzerinde yapılan değişiklerin işaretlenmesi ve bu yerlere yazılı olarak tespit edilmesine,

    c) Kurtarma araçları ve personelinin hareketleri sırasında delillerin yok edilmemesine, azami ihtinayı göstermekle sorumludurlar.

    Malalli Güvenlik Görevlilerinin faaliyetleri

    Madde 33- Soruşturma kurulu kaz yeri gelinceye kadar mahalli güvenlik görevlilerinin yapacağı işler şunlardır;

    a) Tıbbi müdahele için yardım çağırmak, enkazın yanmasına veya daha fazla hasara uğramasına mani olmak,

    b) Kaza ile ilgili bilgileri Bakanlığa bildirmek,

    c)Kazaya uğrayan hava - aracında patlayıcı veya radyoaktif maddelerin bulunması ihtimaline karşı tedbirli olmak,

    d) Kaza ile ilgili delillerin kaybolmaması veya yerinden oynatılmaması için güvenlik önlemlerini almak,

    e) enkaz üzerindeki geçici delillerin kaybolmaması için mümkünse fotoğrafını çekmek,

    f) Kaza tahkikatına yardımcı olacak bütün görgü tanıklarının isim ve adreslerini tespit etmek.

    Enkazın Korunması

    Madde 34- Enkazın korunması için, mahalli mülki amirler; polis, jandarma ve gerektiğinde askeri güçlerden yararlanarak aşağıdaki hususları sağlar.

    a) Mal ve mülkün emniyetini,

    b) enkazın olduğu gibi korunmasını,

    c) Soruşturma kurulu başkanının izin verdiği kişiler dışında hiç kimsenin kaza yerine sokulmamasını,

    d) Hava - aracının kaza anında meydana getirdiği iz ve görüntülerin kurulmasını,

    e) görevlilere yaka kartı verilmesini,

    f) Kaza yerinin ip ve telle çevrilmesini,

    g) enkazın yangın olması halinde, güvenilir mahalli şahıslarla güvenlik görevlilerinin takviye edilmesini.

    Enkazın Genel Tekkiki

    Madde 35- Soruşturma kurulu, kaza yerine gelir gelmez öncelikle aşağıda açıklanan işlemleri yapar.

    a) Kaza mahallinde bulunan personelde kaza ile ilgil genel bir bilgi alır,

    b) Kaza geçiren hava aracının ilk vuruş noktasını tesbit eder,

    c) aracın vuruş noktasından itibaren civarda bıraktığı izleri tesbit eder,

    d) Muhtemel uçuş yolu, vuruş açısı, vuruş hızı , hava- aracının kontrolunda olup olmadığı ve arızanın havada meydana gelip gelmediğini öğrenmek ve tesbit etmek maksadıyla; hava aracı parçalarının, eşyaların, ölü ve sağ kalan kişilerin yerlerini tam olarak belirler,

    e) Daha önce alınmış olan tedbirlerin yeterliliğini gözden geçirir ve gerekiyorsa ilave tedbirler alınmasını sağlar. Enkazın korulması soruşturma kurulunun sonuca varması veya soruşturmaya devam eden aracı kazalarında, hem soruşturma kurulu başkanı hem de savcı tarafından soruşturmanın sonuçlandığı bildirilinceye kadar devam eder,

    f) Soruşturma kurulu ,kaza yerine geldiğinde yangın ediyorsa, söndürme işi yapılırken yangının daha fazla artmamasına veya başka kişi; tesis, mal ve vasıtalar zarar verdirilmemesine dikkat eder,

    g) İşletmeciden aldığı bilgiler, manifestolar ve yerinde yaptığı inceleme sonucu enkaz içinde patlayıcı veya radyo aktif maddeler varsa bunların kurtarılması veya imhasını uzmanlara yaptırır.

    Enkaz İncelenmesi

    Madde 36- Enkaz incelenmesinde aşağıda belirtilen işlemler uygulanır;

    a) Kazanın Yeri;

    Kazanın yeri; mahalli haritalardan da yararlanılarak bir kroki üzerinde gösterilmelidir. Eğer kaza havaalanında olmuş ise, hava alanının krokisi çizilmeli, ayrıca kazanın pist üzerinde, kalkışta veya inişte olduğu tesbit edilmelidir.

    b) Fotoğraf Çekilmesi;

    Soruşturma Kurulu Başkanı; mümkün olan ve kısa zamanda görüntüler kaybolmadan hava aracının yere vuruş noktasından başlamak üzeren parçaların, ölülerin ve hatta mümkünse hayatta kalanların fotoğraflarının dört bir taraftan çekilmesini sağlamalıdır. Gerektiğinde havadan fotoğraf çekmesini de sağlayarak özellikle aşağıdaki hususların fotoğrafla tesbitini temin etmelidir;

    1) Aletler,

    2) Kumanda aletlerinin pozisyonları,

    3) Radyo ve telsiz cihazlarının durumları,

    4) Otomatik pilot durumu,

    5) Yakıt selektörlerinin durumu,

    6) Diğer şalterlerin durumu,

    7) eleronlar, flaplar ve aletlerin durumu,

    8) Fletner ayar durumu,

    9) Şüpheli görülen, kırık, çatlak ve bükülme durumları,

    10) Pervane pal açısı ve hat ve durumu,

    11) Motor parçalarının ve saatlerinin durumları,

    12) Yangın yerleri,

    13) Yerdeki vuruş izleri,

    14) Koltuk ve emniyet kemerlerinin durumu.

    c) Enkazın dağılım durumu

    Genel tetkik ve fotoğrafların çekilmesinden sonra soruşturma kurulunca, ana parça uçuş alınmak üzere bütün parçalar, cesetler ve diğer bulgular ölçekli bir kroki üzerine işaretlenir.

    d) İzlerin ve parçaların tetkiki

    Soruşturma Kurulu: yerdeki, ağaçlardaki, binalardaki izleri, hava aracının yere gömülmesi veya bir yönde uzun süre sürüklenmesini, hava aracı parçalarının, cesetlerin ve eşyaların dağılımını inceleyip değerlendirerek hava aracının vuruş yönünü, vuruş açısını ve uçuş hızını tesbit eder. Ayrıca bu bulgulardan yararlanarak hava aracının motorunun çalışıp çalışmadığını, hava aracının kontrollu veya kontrolsuz olduğunu, parçalanmanın yerde veya havadan olduğunu tespit eder, Şayet kaza havaalanına inerken meydana gelmişse pistteki izlerin rengi, şekli ve boylurı dikkatle incelenerek arızanın nedenlerini tespit eder.

    e) Bulgular Değerlendirilmesi

    Kaza tahkik heyetince, kaza mahallinde yapılan incelemelerde elde edilen bulgular değerlendirilmek suretiyle kazanın kesin oluş sebebi tesbit edilir. Bu amaçla, heyetçe lüzum görülmesi hallerinde, kaza mahallinden elde edilen numuneler, ilgili laboratuarda veya ihtisas elemanlarına incelettirilir.

    Su İçindeki Enkaza Yapılacak İşlemler

    Madde 37 - Deniz, göl veya derin sulara gömülmüş olan bir hava aracının yeri, görgü tanıkları ile hava elektronik cihazlarla tespit edilerek şamandıra tesbit edilerek şamandıra veya uygun işaretlerle belirlenir.

    Silahlı Kuvvetler veya diğer kurumlarında yardımları sağlanarak enkaz çıkarılma işlemlerin yapılır. eğer kazanın nedeni kat'i olarak bilinmiyorsa enkazın çıkarılması için azami gayret gösterilmelidir. Enkaz çıkarma işlemlerinde lastikleri veya içinde hava diğer malzemelerin patlama ihtimali gözönüne alınarak emniyete önem verilmelidir. Şayet enkazın çıkarılması mümkün olmazsa bir tutanakla enkazın çıkarılmadığı belirtilmelidir.

    Her türlü enkaz kurtarma ve tetkik işlemleri için yapılacak harcama ve gerekli kolaylıklar işletmeci tarafından karşılanacaktır.

    Hava Aracı Enkazının Kaldırılması

    Madde 38- Hava - aracı enkazın kaldırılmasında aşağıda belirlenen esaslar uygulanır.

    a) Pist ve benzeri yerlerde bulunan enkazın meydan trafiğini veya can emniyeti tehlikeye düşmesi gibi durumlar hariç, inceleme sonu erinceye kadar enkaz kaldırılmaz ve tahrip edilmez.

    b) Soruşturma sonuçlandıktan sonra soruşturma kurulu başkanı, enkazın kaldırılma veya yerinde terkine bir tutanak karar verir.

    c) Hava - aracının meskun bir yere düşmesi halinde kamu hizmetleri ve can emniyeti, ayrıca meydan için de olan kazalarda trafiği ve uçuş emniyetini aksatan durumlarda enkaz hemen kaldırılır. Enkaz parçalarının durumu, yerleri ve istikametleri fotoğraf ve krokilerle tesbit edilir.

    d) Hava aracı enkazı ilgili kuruluş veya mal sahibi tarafından kaldırılır.

    e) Bilhassa hava alanlarında meydana gelebilecek diğer kazalarla karışmaması için, enkaz kaldırıldıktan sonra iyice gözden geçirilip izler ve emareler tamamen ortadan kaldırılır.

    Enkazın Kaza Yerinde Terkedilmesi

    Madde 39- Enkazın kaza yerinden kaldırılması mümkün değilse, soruşturma kurulu kurtarılabilecek enkaz parçalarını tesbit edip ayırttıktan sonra diğer enkazın kaza yerinde terkedilmesine bir tutanakla aşağıdaki hususları yerine getirerek karar verir;

    a) enkaz en ufak parçalara ayrılır ve toprağa gömülür.

    b) Arazi durumu, parçaları gömmeye müsait değil veya enkaz küçük parçalara ayrılamıyorsa, enkaz kümelenir ve üzerine gözle görülebilen SARI boya ile (X) işareti konur,

    c) Enkaz ulaşılmaması halinde enkazın, mümkün olan en alçak yükseklikten yahut yakın bir yerden fotoğrafı çekilerek, mevkii koordinatları ile beraber bir krokide durumu tesbit edilir.

    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM:Hasar Derecelerinin Kıymetlendirilmesi

    Hasar Dereceleri

    Madde 40- Hava - aracı kazaları meydana gelen hasar durumuna göre Tam Hasar, Ağır Hasar, Hafif Hasar ve Sınıfsız Hasar olmak üzere dört hasar derecesinde sınıflandırılır.

    Tam Hasar

    Madde 41- Parça kurtarma yönünden hiç bir değeri kalmayan veya kurtarılan parçaların dışında hava aracından hiçbir fayda sağlanamıyacak derecedeki hasardır. Kaza yerinden kaldırılıp nakledilmesi mümkün olmayan hava aracı hasarları bu sınıfa girer.

    Ağır Hasar

    Madde 42- Hasarlı parçaların sökülmesi, tamiri ve tekrar yerine takılması için aşağıda gösterilen büyük parçaların ekonomik tamir standartlarının dışında hasarlanması veya tahrip olması sebebiyle yenisiyle değiştirilmesinin gerekli olduğu hasarlardır. Bunlar;

    a) Kanat uçları, flaplar, elenorlar, kanat ek kaldırma parçaları ve aerodinamik frenleme kısımları hariç, kanat,

    b) Kapılar, kaportalar, kanopi ve bakım giriş kapıları hariç, gövde veya gövdenin ana kısınları,

    c) Kuyruk kirişleri veya kuyruk kısmı,

    d) Amartisör veya piston amblesi, tekerlekler, frenler ve lastikler hariç, iniş takımları,

    e) Hareketli kısımlar hariç dikey ve yatay stablize,

    f) Helikopter anarotor başlığı.

    Hafif Hasar

    Madde 43- Kazaya uğrayan hava aracının hasarlı parçalarının sökülmesi, tamiri tekrar yerine takılması veya değiştirilmesi ile uçuşa elverişli duruma getirilebildiği hasarlardır.

    Sınıfsız Hasar

    Madde 44- Olaya maruz kalan hava aracının uçuşa elverişliliğini etkilemeyen küçük parça değişimi veya onarımını gerektiren hasarlardır.

    Hava Aracı Olayları

    Madde 45- Hava - aracı kazası sayılmayan fakat, hava-aracının faaliyet ve durumunu etkileyen aşağıdaki hadiseler, hava - aracı olayı olarak tanımlanır;

    a) Hava - aracına kuş çarpması (kaza ile neticelenmiyen),

    b) Başka hasar olmadığı takdirde FOD nedeni ile motor değiştirilmesi,

    c) Uçuş esnasında malzeme faktörü veya hatalı kullanma nedenleriyle kapı, kapak, motor ve gövde kaportaları, harici yakıt depoları gibi haricen takılan teçhizat ve malzemenin kaybı,

    d) tehlikeli (Eemergency) durmuş motorla inişler,

    e) Uçuşta motor durması veya durdurulması,

    f) Uçuşta kumanda, Auto-pilot ve fletner sisteminde meydana gelen arızalar nedeniyle normal durum kontrolunu muhafaza etmede zorluk çekilmesi,

    g) Uçuş esnasında tıbbi sebeplerle ciddi ve emniyetsiz durumlar yaratan fizyolojik durumlar.

    Hava - Aracı Yer Kazaları

    Madde 46- Hava - aracı yer kazaları veya olayları; meydana gelen hava - aracı yer kazası veya olayının, uçuş harekatının dışında olan, yani uçuştan dolayı olmayan kaza ve olaylardır. Aşağıda açıklanan kaza veya olaylar hava aracı yer kazası veya olayı olarak kabul edilir,

    a) Uçuş harekatı dışında hava aracına binerken meydana gelen yaralanma ve ölümler (tabii ölüm hali hariç) ,

    b) Fırtına, su baskını, yerde yıldırım isabeti gibi tabii afetler nedeniyle meydana gelen hava araç kazaları yahut olayları,

    c) Hava aracından paraşütle sportif atlamalar esnasında oluşan kazalar yahut olaylar,

    d) Hava aracı içinde veya dışında bulunan personelin uçuş harekatı dışında yaralanması, ölmesi veya hava-aracına hasar verdirmesi,

    e) Bakım, onarım arıza giderilmesi, hava - aracının, yerde tecrübe edilmesi, yer araçları veya insan kuvveti ile çekilmesi esnasında meydana gelen kazalar yahut olaylar,

    f) Yer araçlarının, hava araçlarına, çarpmasından meydana gelen kaza ve olaylar,

    g) Bakım hangarı yangını veya çevrede parça tesiriyle, duran hava aracının hasara uğraması ile meydana gelen kazaları yahut olaylar.

    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM:Kaza Sebep Faktörleri

    Kaza Sebep Faktörlerinin Sınıflandırılması

    Madde 47- Hava - aracı kazalarının sebep faktörleri, pilotaj, malzeme, idari ve diğer faktörler olmak üzere dört (4) sınıf olarak belirlenir.

    Pilotaj Faktörü

    Madde 48- pilotaj faktörü aşağıda açıklanan ikinci derece olayları kapsar;

    a) Muhakeme Faktörü : Mevcut durum ve şartlara uygun olmayan ve pilot tarafından verilen yanlış karar sonucu meydana gelen Hava - aracı kazalarıdır.

    b) Kullanma Tekniği Faktörü: Hava - aracının kumanda ve sistemlerinin kullanılmasında yeteneksizlik ve çeşitli göstergelerin yanlış kıymetlendirilmesi gibi kullanma tekniği noktasından ileri gelen kazalardır.

    c) Dikkatsizlik Faktörü: Dikkatsizlik nedeniyle meydana gelen hava - aracı kazalarıdır,

    d) Bilgisizlik Faktörü: Hava - aracı ile ilgili teknik bilgi eksikliği ile Hava - aracına ait karakleristiklerdeki bilgi veya uçuş görevinin yapılışına ait bilgilerdeki eksikliklerden ileri gelen Hava aracı kazalarıdır,

    e) Disiplinsizlik Faktörü: Kanun, Yönetmelik, Yönerge ve emir esaslarını tam olarak uygulamama ve aykırı davranışlar sonucu meydana gelen hava aracı kazalarıdır.

    f) Sağlık Faktörü: Vücut yapısı, ruhi bozukluluklar ve diseryantasyon durumu gibi tıbbi yönleri ihtiva eden sebepler sonucu meydana gelen hava aracı kazalarıdır.

    Malzeme Faktörü

    Madde 49- Malzemenin yorulması, bozulması, kendi kendine kırılması yapım yetersizliği ile hava - aracının bölümleri, aksesuvarları, teçhizatları ve diğer parçalarında hiçbir kimsenin kusuru bulunmayan teknik sebepler sonucu meydana gelen kazalardır.

    Bakım Faktörü

    Madde 50- Hava -aracının teknik el kitaplarına göre yapılmayan hatalı bakım, onarım, arıza giderme, revizyon, normal bakım, kontrol ve tadilat işlemleri sonunda meydana gelen kazalardır.

    İdari Faktör

    Madde 51- İdari faktör aşağıda açıklanan tali sınıfları kapsar;

    a) Sevk ve İdari Faktör: Mevcut durum ve şartlar ile görevin özelliklerine uygun olarak personel ve malzemenin kullanılmaması, gerekli önlemlerin alınamaması, yerde ve uçuşta kontrol görevinin tam olarak yapılamaması sonucunda meydana gelen kazalardır.

    b) İdari disiplinsizlik faktörü: Sevk ve idari kademesine mevcut esasların uygulanamaması veya eksik, uygulanması sonucunda meydana gelen kazalardır.

    Diğer Faktörler

    Madde 52- Pilotaj, malzeme, bakım ve idari faktörler dışındaki sebeplerle meydana gelen kazalardır. Kuş çarpması, FOD (yabancı madde hasarı) tesiri, seyrüsefer yardımcılarının arızalanması meteorolojik nedenler ve benzeri faktörke "Diğer faktör" olarak değerlendirilir.

    ALTINCI KISIM: Kaza Raporları

    BİRİNCİ BÖLÜM: Ön Rapor

    Raporun Kapsamı ve Sorumluluk

    Madde 53- Bir Türk hava-arcı kazası veya Türkiye'de kaza geçire bir hava-arcı ile ilgili olarak, hava aracının pilot, sahibi,işletmecisi, kiralayanı veya mahalli yetkililer aşagıki bilgileri kapsayan ön Raporu, Bakanlığa en çabuk habeleştirme vasıtasıyla derhal, bilahare yazılı olarak 48 saat içinde bidirmekle soruldu.

    a) Hava-aracının tipi,

    b) Hava -aracının milliyet ve tescil işareti,

    c) Hava - aracının işletmecisi, sahibi varsa kiralayıcının ismi,

    d) Pilotun adı ve soyadı,

    e) Kazanın tarih ve saati,

    f) Uçuş maksadı ve uçuş yolu,

    g) Kaza yerinin coğrafi koordinatı ve tanımı,

    h) Ölü ve yaralı miktarı, mümkünse isimleri,

    ı) Bilindiği kadar kazanın mahiyet ve sebebi,

    Bu raporda istenen hususlar tam olarak bilinmiyorsa, bilahare edinilen bilgiler tali bir raporla en kısa sürede Bakanlığa gönderilir.

    Bakanlık Rapor sorumluluğu

    Madde 54- Bakanlık 30 gün içerisinde ilk raporl, Ek-13 ve ICAO Doc.9156-AN / 900 esaslarına göre;

    a) 5700 kg.dan daha ağır hava araçları için;

    1. Tescil devletine,

    2. İşletmeci devletine,

    3. İmalatçı devlete,

    4. ICAO'ya bildirir.

    b) 5700 kg. ve daha az ağırlıktaki hava - aracı kazaları, uçuşa elverişlilik yönünden, lüzum gördüğü takdirde ICAO hariç, (a) paragrafındaki devletlere bildirilir.

    c) Kazada uçuş emniyeti yönünden hemen bir tedbir alınması gerekiyorsa, bu rapor 30 gün beklemeden derhal ilgililere bildirilir.

    İKİNCİ BÖLÜM: Bilgi İşlem Raporu

    Raporun Kapsamı ve Sorumluluk

    Madde 55- Kaza geçiren hava - aracı 5700 kg.dan daha ağır ise, Bakanlık tarafından ICAO Doc. 9156 - AN/900 esaslarına uygun olarak, rapor ICAO'ya gönderilir. Bu raporda aşağıdaki bilgiler kodlu olarak yer alır.

    a) Kaza ile ilgili raporu veren devlet,

    b) Hava aracının tipi, tescili, ait olduğu devlet, kazanın yeri zamanı,

    c) Kazanın hangi görev esnasında ve hangi uçuş durumunda nasıl meydana geldiği,

    d) Ölüm ve yaralanmalar,

    e) Hasar derecesi,

    f) Uçuş ekibi ile ilgili bilgiler,

    g) Hava aracının tipi, niteliği ve kategorisi ile ilgili bilgiler,

    h) Meteorolojik bilgiler,

    ı) Seyrüsefer yardımcıları,

    j) Kaza bir hava alanında meydana gelmiş ise o hava alanına ait bilgiler,

    k) Hava ve yer uçuş kayıt cihazları,

    l) Enkazın ve uçuş yerinin incelenmesi ile ilgili bilgiler,

    m) Tıbbi bulgular ve işlemler,

    n) Yangın yeri ve oluşu,

    o) Kaza faktörleri,

    p) Düşünceler.

    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Nihai Rapor

    Soruşturma Yapan Devletin Sorumluluğu

    Madde 56- Kazanın meydana geldiği devletin Soruşturma Kurulu Ek-1'de açıklanan format'a uygun olarak Nihai Rapor'u hazırlar. Kaza soruşturmasına diğer devletlerden yetkili temsilci iştirak etmişse raporu o devlete gönderir. Bu devletin görüşünü aldıktan sonra, raporu son şekline getirir. 60 gün içinde bu devletten bir cevap gelmezse, kendi hazırlayacağı rapor Nihai Rapor olur.

    Bu rapor en kısa zamanda aşağıdaki yerlere yayınlanır.

    a) Tescil devletine,

    b) İşletmeci devletine,

    c) İmalatçı devlete,

    d) Şayet kaza soruşturmasına iştirak etmişse vatandaşları kazada ölmüş olan devletlere,

    f) ICAO'ya

    Diğer Devletlerin Sorumlulukları

    Madde 57- Kaza soruşturmasını yürüten devletin açık olmadan diğer devletler soruşturma safhasındaki bilgileri, bulguları ve Nihai Raporun ihtiva ettiği hususları açıklayamazlar ve yayınlayamazlar.

    YEDİNCİ KISIM: Kaza Önleme Tedbirleri

    BİRİNCİ BÖLÜM: Uluslararası Kurallar

    Soruşturmayı Yürüten Devletin Sorumluluğu

    Madde 58- Soruşturmayı yürüten devlet soruşturmanın herhangi bir safhasında, benzeri olayların önlenmesi için gerekli gördüğü hususları diğer devletlere ve lüzumlu gördüğü yetkililere bildirir.

    Uçuş emniyet Tavsiyeleri

    Madde 59- Soruşturmayı yapan devlet, soruşturma esnasında veya kaza raporunun hazırlanmasından sonra uçuş emniyeti ile ilgili önerilerini ilgili devletlere gönderir. Ayrıca ICAO dökümanlarına girmesini istediği çok önemli hususlar var ise bunları sonuç raporuna ek olarak bir mektupla ICAO'ya bildirir.

    Uçuş Emniyet Tavsiyelerini Alan Devletin Sorumluluğu

    Madde 60- Uçuş emniyet önerilerini alan devlet bu önerilere göre aldığı tedbirleri, almayı düşündüğü tedbirleri veya hiçbir tedbir almayacağını soruşturmayı yapan devlete bildirir.

    İKİNCİ BÖLÜM: Milli Kurallar

    Genel

    Madde 61- Hava aracı kazalarını önlemek için uygulanacak esas ve usuller (SHY-27) Sivil Havacılık Uçuş Emniyeti Yönetmeliği nde belirtilmiş olup, ilgili kurum ve kuruluşlar bunları uygulamakla yükümlüdür.

    Kaza Sonuçları

    Madde 62- Hava araçları kaza nihai raporunun 4üncü kısmındaki uçuş emniyeti ile ilgili kurum ve kuruluşlara yapılan öneri ve tedbirler aynen yerine getirilir ve Bakanlık bildirilir.

    SEKİZİNCİ KISIM: Son Hükümler

    Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

    Madde 63- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte;

    a) Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Dairesi Sivil Uçak Kazaları Tahkik Yönetmeliği(SHD-T-41).

    b) Ulaştırma Bakanlığı Hava Ulaştırması Genel Müdürlüğü (uçak kazası formu) Görgü Tanığı İfadesi talimatı (HUGM-T-27).

    c) Münakalat Vekaleti: Sivil Havacılık Dairesi Reisliği Uçak Kazası Raporu Talimatı (SHD-T-28).

    d) Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Dairesi Başkanlığı Uçak Kazası Tahkik Raporu Talimatı (SHD-T-29. yürürlükten kalkar.

    Yürütme

    Madde 64- Bu Yönetmelik, yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.

    Yürütme

    Madde 65- Bu Yönetmelik hükümlerini Ulaştırma Bakanlığı yürütür.

    EK-1

    NİHAİ RAPOR

    1.AMAÇ:

    Bu raporun amacı, kaza bilgi ve sonuçlarının muntazam ve standard olarak düzenlenip verilmesini sağlamaktır.

    2. RAPORUN BÖLÜMLERİ:

    Nİhai Rapor, Başlık, Kazanın ve soruşturmanın Özeti ve Ana Bölümü olmak üzere 3 kısımdan meydana gelir.

    a) Başlık:

    Bu bölüm; işletmecinin ismi, hava aracının tip, model , milliyet ve tescil işaretleri, kaza ve olayın yer ve tarihine ait bilgileri kapsar.

    b) Kazanın ve Soruşturmanın Özeti:

    Bu bölümde aşağıda açıklanan özet bilgiler bulunur.

    1. Kazanın milli ve yabancı otoritelere bildirilmesi,

    2. Soruşturma kurulu ve varsa akredite temsilcisi,

    3. Soruşturmanın planlanması,

    4. Raporu gönderen makam ve raporun hazırlanma tarihi,

    5. Kazanın oluş şekli.

    c) Ana bölüm:

    Nihai raporun ana kısım aşağıdaki başlıkları kapsar;

    1. Kaza ile ilgili gerçek bilgiler,

    2. İnceleme,

    3. Sonuçlar,

    4. Öneri ve tedbirler,

    5. Ekler.

    3. RAPOR ŞEKLİ:

    Nihai raporun şekli ve açıklamaları aşağıda gösterilmiştir.

    HAVA ARACI KAZASI NİHAİ RAPORU

    SAHİBİ, İŞLETMECİSİ :

    HAVA ARACININ TİP VE MODELİ:

    TİSCİL İŞARETİ :

    KAZA YERİ VE TARİHİ :

    KAZANIN ÖZETİ :

    1. KAZA İLE İLGİLİ GERÇEK BİLGİLER

    1.1 Uçuşun Hikayesi

    1.1.1. Uçuş Numarası, işletme tipi, son kalkış yeri, kalkış zamanı (GMT) planlanan iniş noktası,

    1.1.2. Uçuş hazırlığı, kazanın oluşuna kadar safhası,

    1.1.3. Mevki (coğrafi koordinat), mahal, kaza zamanı (GMT) gece ve gündüz şartları

    1.2. Ölü ve Yaralı Durumu:

    Zayiat Durumu Ekip Yolcular Diğerleri

    Ölü

    Ağır Yaralı

    Hafif Yaralı ve Sağlam

    1.3. Hava -Aracındaki Hasar:

    (Hava aracının hasar durumu; kal, ağır hasar, hafif hasar, hasarsız olmak üzere yazılır.)

    1.4. Diğer Hasar:

    (Hava aracının dışında, bölgede bulunan tesis, tesisat ve hertürlü mal, hayvan ve diğer hasarlar yazılır.)

    1.5. Personel ile ilgili Bilgiler:

    1.5.1. (Uçuş ekibinin herbiri için: yaşı, lisans ve sertifikalarının geçerliliği, sağlık ve teknik kontrol zamanları, toplam uçuş saati, bu tipteki uçuş saati, bu uçuştaki görev süresi gibi bilgiler.)

    1.5.2. (Kabin personelinin ehliyeti ve tecrübeleri hakkında bilgiler.)

    1.5.3. (Hava aracının performansı, ağırlık ve ağırlık merkezi ile ilgili bilgiler.)

    1.6. Hava Aracına Ait bilgiler:

    1.6.1.(Hava aracının performansı, ağırlık ve ağırlık merkezi ile ilgili bilgiler.)

    1.6.2. (Hava aracının uçuşa , elverişlilik ve bakım durumu ile ilgili özel bilgi.)

    1.6.3. (Kullanılan yakıt cinsi bilgiler.)

    1.7. Meteoroloji bilgileri:

    1.7.1. ( Meteoroloji bilgileri ve hava tahmini raporları ile bu bilgilerin ekibe ulaşıp ulaşmadığı.)

    1.7.2. (Kazanın olduğu andaki tabii aydınlık şartları; güneş ışığı, ay ışığı , şafak gibi.)

    1.8. Seyrüsefer yardımcıları:

    (Uçuş ile ilgili yaklaşma radarı, ILS, VOR, DME, NDB, VASIS gibi seyrüsefer ve iniş yardımcı cihazlarını faaliyet durumu.)

    1.9. Haberleşme:

    (Kaza ve uçuş la ilgili muhabere cihazları hakkında bilgi ve faaliyet durumları.)

    1.10. Havaalanı Hakkında Bilgiler:

    (Kullanılan ve kullanılması planlanan havaalanları ve ilgili tesisleri hakkında bilgiler.)

    1.11. Uçuş Kayıt Cihazları:

    (Uçuş kayıt cihazlarının hava-aracının neresinde bulunduğu, kazadan sonra bu cihazların ne durumda olduğu ve bu cihazlardan çıkarılan bilgiler.)

    1.12. Enkaz ve Yere Çarpma Bilgileri:

    1.12.1. (Kaza yerinin arazi durumu ve enkazın dağılma durumuna ait bilgiler.)

    1.12.2. (Enkaz içinde, kazaya sebep olan malzeme ve parçaların durumu.)

    1.12.3. (Bütün parçaların dağılım durumunun kroki ve fotoğrafla tesbit edilmesine ait bilgiler.)

    1.13. Tıbbi ve Patalojik Bilgiler:

    (Tıbbi yönden yapılan bütün araştırmaların kısa bir özeti verilir. Uçuş mürettebatı ile ilgili bilgiler 1.5. maddesi içinde verilir.)

    1.14. Yangın:

    (Yangın çıkması halinde: yangının şekli, söndürmede kullanılan yangın cihazları ve bu cihazların tesir dereceleri yazılır.)

    1.15. Arama , Kurtarma :

    ( Arama, tahliye ve kurtarma faaliyetleri hakkında hava aracı içindeki kişilerin bulunduğu yerlere göre yaralanma durumu, koltuk ve emniyet kemerlerinin durumu ve yaralanmalar etkileri.)

    1.16. Deney ve araştırmalar:

    (Yapılan araştırmalar ve deneyler, var ise sonuçları hakkında bilgi.)

    1.17. Diğer Bilgiler:

    (Yukarıdaki maddelere yazılmayan, lüzumlu bilgiler bu kısma yazılır.)

    1.18. Kullanılan Soruşturma Teknikleri:

    (Soruşturmada kullanılan özel teknikler hakkında açıklayıcı bilgiler.)

    2. İNCELEME

    (Kazanın sebep ve sonuçlarının belirlenmesine dair birinci madde ve paragraflarında açıklanan belge ve bilgilerin tahlili yapılır.)

    3. SONUÇ:

    (Soruşturma sonunda tespit edilen kaza sebepleri ve neticeleri yazılır.)

    4. ÖNERİ VE TEDBİRLER:

    (Soruşturma sonunda tespit edilen kaza sebepleri ve sonuçları dikkate alınarak, ileri meydana gelecek benzer kazaları önlemek için alınması gerekli öneri ve tedbirler açıklanır.)

    5. EKLER:

    (Raporun daha iyi anlaşılması için lüzumlu görülen çeşitli bilgiler Ek olarak bu madde kapsamına dahil edilir.)

    Mevzuat Kanunlar