İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI TAHVİL VE BONO PİYASASI YÖNETMELİĞİ

    İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Tahvil Ve Bono Piyasası Yönetmeliği

    Sermaye Piyasası Kurulu

    Resmi Gazete Tarihi: 19/02/1996

    Resmi Gazete Sayısı: 22559

    AMAÇ

    Madde 1 - (Değişik:RG-24/1/1997-22887) Tahvil ve Bono Piyasası'nın kurulmasındaki amaç, Piyasa üyeleri arasında menkul kıymet hareketini teşvik etmek ve yatırımcıların hisse senedi dışındaki menkul kıymetlere yapacakları yatırımların fiyatlarının piyasada rekabet ortamında belirlenmesini ve istenildiği anda nakde dönüştürülebilmesini sağlamaktır.

    DAYANAK

    Madde 2 - Bu Yönetmelik İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği'nin 20 nci maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.

    PİYASA ÜYELİĞİ İÇİN ARANACAK ŞARTLAR

    Madde 3 - (Başlığıyla beraber değişik:RG-24/1/1997-22887)

    Tahvil ve Bono Piyasası'nda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Borsa üyeleri ve Sermaye Piyasası Kurulu'ndan yetki belgesi almak koşuluyla Bankalar işlem yapabilirler. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası üyesi olmamakla birlikte, Tahvil ve Bono Piyasası'nda işlem yapma izni verilen bankalar ile bunların temsilcileri, üyeler ve üye temsilcilerinin tabi olduğu tüm düzenlemelere aynı şekilde tabidirler.

    Piyasa'da işlem yapacak bütün Piyasa üyelerinin, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nca hazırlanarak Sermaye Piyasası Kurulu'nca onaylanan ve genel şartlar ile iştirakçi üyelerin yükümlülüklerini kapsayan "Tahvil ve Bono Piyasası Taahhütnamesi"ni imzalamaları, belirlenecek bir Takas Bankası, Şirketi ya da Kuruluşunda "Menkul Kıymetler Serbest Deposu" ve "Serbest Tevdiat Hesabı" açtırmış bulunmaları, türü ile tutarı Borsa tarafından belirlenmiş işlem limiti karşılığını mevcut bulundurmaları ve işlemlerin gerçekleştirilmesine ilişkin olarak Borsa tarafından belirlenen diğer yükümlülükleri yerine getirmeleri gereklidir. Repo-ters repo işlemleri yapmak isteyen Piyasa üyeleri, ayrıca, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan Yetki belgesi almak ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nca hazırlanarak Sermaye Piyasası Kurulu'nca onaylanan "Repo-Ters Repo Taahhütnamesi" imzalamak zorundadır.

    (Ek:RG-8/8/2000-24134) Hazine Müsteşarlığınca yapılan düzenlemeler çerçevesinde piyasa yapıcı olarak işlem yapmaya yetkili kılınan aracı kuruluşların bu hususu tevsik etmeleri zorunludur.

    ÜYE TEMSİLCİLERİNİN NİTELİKLERİ

    Madde 4 - (Değişik fıkra:RG-11/1/2005-25697) İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği'nin 11 inci maddesinde belirtilen niteliklere sahip olan ve tüm şartları yerine getirerek Borsa tarafından katılımın zorunlu tutulduğu eğitim programlarından sertifika alanlar Tahvil ve Bono Piyasasında temsilci olarak görev yapmaya hak kazanırlar.

    (Değişik fıkra:RG-11/1/2005-25697) Sermaye Piyasası Kurulu, T.C. Merkez Bankası ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında uzmanlık gerektiren veya daha üst kademelerde en az üç yıl süreyle olumlu tezkiye alarak bilfiil çalışmış olanlar, bankalarda genel müdür, genel müdür yardımcılığı ve menkul kıymetler müdürü olarak bilfiil en az üç yıl çalışmış olanlar; bir aracı kurum üyenin yanında fiilen beş yıl çalışmış ve bu sürenin en az üç yılını genel müdür olarak ifa etmiş veya en az üç yıl yönetim kurulu başkanı ya da murahhas üye olarak görev yapmış olanlar, Sermaye Piyasası Faaliyetleri Temel Düzey veya İleri Düzey sınavında başarılı olanlar ile 1/9/1994 tarihinden önceki dönemde Tahvil ve Bono Piyasasında Borsa üyesi temsilcisi olarak en az iki yıl süreyle bilfiil görev yapmış olanlar yukarıdaki paragrafta belirtilen sertifika alma koşulundan muaftır.

    (Ek fıkra:RG-11/1/2005-25697) Sertifika alma koşulu aranmayanlar Tahvil ve Bono Piyasası Bilgisayarlı Alım-Satım Sistemi Uygulama Eğitim Programına katılmak şartıyla temsilci olmaya hak kazanırlar.

    Bu Piyasada işlem yapacak olan üye temsilcilerinin niteliklerine ve Piyasada bir üye adına işlem yapabilecek temsilci sayısına ilişkin hususlarda düzenleme yapmaya Borsa Yönetim Kurulu yetkilidir.

    İŞLEM GÖREN MENKUL KIYMETLER

    Madde 5 - Piyasada devlet tahvili, hazine bonosu, gelir ortaklığı senedi, kamu idare ve müesseselerince ihraç edilmiş tahviller, özel sektör tahvilleri, varlığa dayalı menkul kıymetler ile finansman bonoları ve diğer kabul edilen menkul kıymetler işlem görebilir. Söz konusu menkul kıymetlerin Piyasada işlem görmeye başlama tarihleri Borsaca ilan edilir.

    Borsa kotuna alınmamış menkul kıymetler İMKB Kotasyon Yönetmeliği çerçevesinde işlem görürler.

    İŞLEM TÜRLERİ

    Madde 6 - (Değişik:RG-16/2/2010-27495) Piyasada, birinci el piyasa işlemleri, doğrudan alım ve doğrudan satım işlemleri ile geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım (repo-ters repo) işlemleri yapılabilir. Bu işlemlerin gerçekleştirilmesi için Borsa Yönetim Kurulu kararıyla ayrı pazarlar oluşturulabilir.

    (Değişik:RG-8/8/2000-24134) Piyasada işlemler Yönetim Kurulunca belirlenecek sürelerde valörlü olarak gerçekleştirilebilir. Üyeler, mevcut olan veya satın aldıkları fakat henüz teslim almadıkları ya da Hazine ihalesinden alınmış fakat teslim alınmamış menkul kıymetler ile Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerince ödünç alınan menkul kıymetler üzerinde işlem yapabilirler.

    İŞLEM LİMİTLERİ VE İŞLEM LİMİTİ KARŞILIKLARI

    Madde 7 - (Değişik:RG-24/1/1997-22887)

    Piyasa üyelerine Borsa tarafından belirlenmiş "İşlem yapabilme limiti" tahsis edilir. Tranşlardan oluşan bu limitler Borsaca belirli aralıklarla gözden geçirilerek değiştirilebilir.

    (Değişik fıkra: 12/08/2010 - 27670 S.R.G. Yön./1. md.) Piyasa üyeleri, Borsa tarafından belirlenen işlem yapabilme limitini aşmamak koşuluyla, yatırdıkları net işlem limiti karşılığının menkul kıymet, işlemin valörü ve piyasa volatilitesi dikkate alınarak Borsa Yönetim Kurulunca belirlenecek misli kadar işlem yapabilirler. Net işlem limiti karşılığının tekabül ettiği işlem limiti, piyasada güvenin korunması için gerekli hallerde genel olarak veya üye bazında Borsa Başkanlığı tarafından değiştirilebilir. Ancak, yüzde 100 ilave işlem limiti karşılığı yatırılması halinde işlem yapabilme limiti üç misline kadar yükseltilebilir. İşlem limiti üst sınırı ile işlem limiti karşılıklarına ilişkin esasları Borsa Yönetim Kurulu belirler.

    İşlem limiti karşılıkları teminat niteliğinde olup, üyenin müşterilerine, diğer Piyasa üyelerine ve/veya Borsa'ya karşı taahhütlerini, Borsa'nın tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmemesi halinde önceden bir ihtarname keşidesine, hüküm istihsaline ve üyenin rızasını almaya lüzum olmadan, taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla Borsa tarafından kullanılır.

    EMİR BÜYÜKLÜĞÜ VE İŞLEM SAATLERİ

    Madde 8 - (Başlığıyla beraber değişik:RG-11/1/2005-25697)

    Piyasaya iletilebilecek minimum emir büyüklükleri ve katları ile maksimum emir büyüklükleri Borsa Yönetim Kurulunca belirlenir. Borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek miktarların altında veya üzerinde kalan tutarlar için ayrıca Pazar/Pazarlar açılabilir.

    Piyasanın işlem saatleri Borsa Yönetim Kurulunca belirlenir.

    EMİRLERİN BORSAYA İLETİLMESİ

    Madde 9 - (Değişik:RG-11/1/2005-25697)

    Piyasa üyeleri, emirlerini Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ve ilan edilen esaslar doğrultusunda alım satım sistemine iletirler.

    EMİRLERİN İŞLEME SOKULMASI

    Madde 10 - Tahvil ve Bono Piyasasında alım satım işlemleri, üyeler tarafından Borsaya iletilen emirlerin rekabet koşulları altında karşılaştırılması suretiyle yürütülür. Alım satımda "çok fiyat" yöntemi bu Yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde sürekli müzayede sistemi ile çalışır.

    (Değişik fıkra: 12/08/2010 - 27670 S.R.G. Yön./2. md.) Tahvil ve Bono Piyasası alım satım sistemine iletilen teklif ve taleplerden, doğrudan alım emirlerinde en yüksek fiyatlı/en düşük oranlı emirler, doğrudan satım emirlerinde en düşük fiyatlı/en yüksek oranlı emirler; repo emirlerinde oranı en yüksek olan emirler, ters repo emirlerinde oranı en düşük olan emirler; repo ters repo işlemine konu olacak menkul kıymetin belirli olması halinde ise aynı oranlı repo emirlerinde en düşük menkul kıymet fiyatına sahip emirler, aynı oranlı ters repo emirlerinde en yüksek menkul kıymet fiyatına sahip emirler belirlenerek piyasa katılımcılarına anında iletilir. En iyi talep ya da tekliften işlem yapılması halinde sonraki bekleyen en iyi teklif/teklifler ya da talep/talepler otomatik olarak ekrana gelir.

    (Ek fıkra: 12/08/2010 - 27670 S.R.G. Yön./2. md.) Borsa Yönetim Kurulu tarafından, menkul kıymete ve piyasasına ilişkin özellikler dikkate alınarak çok fiyat sürekli müzayede dışındaki işlem yöntemlerinin kullanılmasına karar verilebilir.

    Girilen alım satım emirlerinde aşağıdaki öncelikler uygulanır:

    a) Fiyat Önceliği: Daha düşük fiyatlı satım emirleri, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirleri, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanır.

    b) (Değişik:RG-11/1/2005-25697) Zaman Önceliği: Fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirler öncelikle karşılanır. Buna göre, fiyatlarda eşitlik olması halinde zaman önceliği esas alınır.

    c) (Mülga:RG-11/1/2005-25697)

    EMİRLERİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ

    Madde 11 - (Değişik:RG-24/1/1997-22887)

    İlgili ekranlarda yer alan emirleri karşılamak isteyen üyeler, Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğü'ne karşıt emirlerini iletirler. Emirler tamamen karşılanabileceği gibi kısmen de karşılanabilir.

    Piyasa üyelerinin isimleri işlem sırasında ekranlarda yer almaz. Ancak, işlem tamamlandığında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası tarafları birbirlerine bildirir. Bu andan itibaren tarafların sorumluluğu birbirlerine karşı olmaktadır.

    EMİRLERİN GERÇEKLEŞTİĞİNİN BİLDİRİMİ

    Madde 12 - İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Piyasada gerçekleşen her işlemi taraflara bildirir. Tarafların işlemi İstanbul Menkul Kıymetler Borsasına teyit etmelerine gerek bulunmamaktadır.

    EMİRLERİN GEÇERLİLİĞİ

    Madde 13 - Piyasaya verilen emirlerden Piyasa kapanışına kadar karşılanamayanlar otomatik olarak iptal edilmiş sayılır.

    BORSA EMİRLERİ

    Madde 14 - (Değişik:RG-8/8/2000-24134)

    Borsa emirleri aşağıdaki şekillerden biri halinde verilebilir:

    a) (Değişik:RG-11/1/2005-25697) Limitli Emir: Limitli emirler fiyat/oran, işlem tutarı/nominal tutar belirlenerek, minimum emir büyüklüğünün katları şeklinde verilir. Emrin gerçekleşmeden kalan kısmı pasif olarak bekler.

    b) Piyasa Emri: Bu tür emirlerde fiyat/oran belirtilmez. Minimum emir büyüklüğünün katları şeklinde verilen emir pasif emirlerle kısmi olarak veya tamamen karşılaşır, emrin gerçekleşmeden kalan kısmı iptal edilir.

    Yukarıdaki emir tipleri ile birlikte kullanılmak üzere aşağıdaki özel koşullu emirler de verilebilir.

    a) Kalanı İptal Et Emri: Gerçekleşmeyen kısmının iptali koşulu ile verilen aktif emir tipidir. Emir girildiği anda bekleyen karşıt emirler ile eşleşir, gerçekleşmeyen kısmı otomatik olarak iptal edilir. Limitli Emir veya Piyasa Emri şeklinde verilebilir.

    b) Gerçekleşmezse İptal Et Emri: Tamamının gerçekleşmesi koşulu ile verilen aktif emir tipidir. Emir girilir girilmez bu koşul sağlanmadığı takdirde iptal edilir. Limitli Emir veya Piyasa Emri şeklinde verilebilir.

    Borsa Yönetim Kurulu, Borsa emirlerine ilişkin düzenleme yapabilir.

    ÜYENİN KENDİ EMRİNİ DÜZELTMESİ VEYA İPTAL ETMESİ

    Madde 15 - Üyeler vermiş oldukları emirleri, gerçekleşmediği takdirde her şekilde düzeltebilir veya her an iptal edebilirler.

    TEK ÜYENİN TARAF OLDUĞU İŞLEMLER

    Madde 16 - Üye, belli bir kıymet veya vadede var olan emrini, başka bir alıcı veya satıcı çıkmazsa Borsa Yönetim Kurulunca belirlenecek süre geçtikten sonra karşılayabilir.

    GERÇEKLEŞEN İŞLEMLERİN İPTALİ

    Madde 17 - (Değişik:RG-8/8/2008-26961)

    İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinde yer alan hükümlere ek olarak;

    a) Eksper tarafından hatalı emir girişi sonucu oluşan işlemler, Tahvil ve Bono Piyasası Müdürünün onayıyla iptal edilir.

    b) Üye hatası sonucunda gerçekleşen işlemler iptal edilmez. Ancak kabul edilebilir bir gerekçeye dayanan ve hem alıcı hem de satıcı üyelerin yazılı onayının bulunması durumlarında, Tahvil ve Bono Piyasası Müdürünün onayıyla iptal edilebilir.

    Gerçekleşen işlemlerin birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca iptal edilmesini müteakip, ilgili iptal kararları işlemin taraflarına yazılı olarak bildirilir ve iptali izleyen ilk işgünü çıkan Borsa Bülteninde ilan edilir.

    YATIRIM FONLARI VE YATIRIM ORTAKLIKLARINA AİT İŞLEMLER

    Madde 18 - Yatırım fonları ile yatırım ortaklıklarının portföylerine yapacakları kıymet alımları ile portföyden yapacakları kıymet satımlarının, bu Piyasada işlem gören menkul kıymetler için, SPK düzenlemeleri uyarınca, Piyasa kanalıyla yapılması esastır. Üyeler verdikleri emrin yatırım fonu veya ortaklık adına verildiğini belirtmek zorundadırlar. Piyasada geçerli işlem kurallarına ek olarak, yatırım fon ve ortaklıklarına ait özel işlem kuralları Borsaca düzenlenir.

    BORSA KAYDINA ALINAN FİYATLAR

    Madde 19 - Borsada alım satımı gerçekleştirilen bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamına giren menkul kıymetlerin fiyatları borsa kaydına alınır.

    Ancak bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde tarif edilen tek üyenin taraf olduğu işlemler ile saat 14.00'den sonra gerçekleştirilen aynı gün valörlü yatırım fonu işlemleri gerçekleştirilmekle beraber fiyatları Borsa kaydına alınmaz.

    TEŞEKKÜL EDEN FİYATLARIN İLANI

    Madde 20 - Piyasada yapılan işlemler sonucunda kayda alınan fiyatlar ve oranlar anında ekranlar kanalıyla ve izleyen işgünü Borsa bülteninde ilan edilir. Bültenlerde seansta kayda alınan en düşük, en yüksek ve ağırlıklı ortalama fiyat, basit ve bileşik faizle getiri, işlem hacimleri ve sözleşme sayısı yer alır.

    GERÇEKLEŞEN İŞLEMLERİN TAKASI

    Madde 21 - (Değişik ibare:RG-11/1/2005-25697) Alım-satımla ilgili menkul kıymet ve nakit hareketi, banka ve aracı kurumların takas ve ödeme işlemlerini yürüten Takas Bankası, Şirketi veya Kuruluşu nezdindeki "Menkul Kıymetler Depo Hesapları" ve "Serbest Tevdiat Hesapları" kullanılarak sağlanır. Ancak, alış verişe konu menkul kıymetler karşılığı "nakit tutarlar" için hesaplaşma merkezi, işleme taraf olan üyelerin takas ve ödeme işlemlerini yürüten Takas Bankası, Şirketi veya Kuruluşunun İstanbul'daki ilgili şubesi nezdindeki "Serbest Tevdiat Hasapları"dır. Bu hesaplarla bankaların Merkez Bankası İstanbul Şubesi nezdindeki hesapları karşılıklı çalıştırılarak ödemelerin netleştirilmesi de mümkündür.

    Takas işlemlerine ilişkin esasları Borsa Yönetim Kurulu düzenler.

    REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ÖZEL HÜKÜMLER

    Madde 22 - SPK düzenlemeleri çerçevesinde, repoya konu olabilecek menkul kıymetlerden repo işlemi karşılığı teslim edileceklerin türü, sayısı ve değerlerinin belirlenmesinde esas alınacak yöntemin tespiti ile ilgili düzenlemeler Borsa tarafından yapılır.

    Teslim alınmış menkul kıymetlerde meydana gelecek değer düşüklüklerine karşılık Borsanın ilave menkul kıymet isteme hakkı saklıdır.

    TEMERRÜD

    Madde 23 - Piyasada yapılan işlemlerin herhangi bir safhasında taraflardan herhangi birisi İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği ve Tahvil ve Bono Piyasası Takas işlemlerine ilişkin Yönetim Kurulu düzenlemelerinde yer alan hükümler çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirmediği takdirde herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın temerrüde düşmüş sayılır. Bu durumda İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği'nin 35 inci maddesi hükmü uygulanır.

    BORSA PAYI

    Madde 24 - (Değişik:RG-8/8/2000-24134)

    Tahvil ve Bono Piyasasında gerçekleşen işlemler için, tarafların herbirinden ayrı ayrı, işlem tutarı üzerinden Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Sermaye Piyasası Kurulu'nun onayıyla belirlenen oranda Borsa payı tahsil edilir. T.C. Merkez Bankasının Piyasada yapmış olduğu işlemler üzerinden Borsa payı tahsil edilmez.

    BİLGİSAYARLI ALIM SATIM SİSTEMİ

    Madde 25 - (Değişik:RG-8/8/2000-24134)

    Bilgisayarlı alım satım sisteminde bu Yönetmelikte belirlenen esaslar dışında uygulama yapılmasını gerektiren hallerde Borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek kurallar Sermaye Piyasası Kurulu tarafından onaylanarak yürürlüğe girer. Bu kurallar ilk Genel Kurul'da onaya sunularak Yönetmelikte gerekli değişiklikler yapılır.

    PİYASA DIŞI İŞLEMLER

    Madde 26 - (Değişik madde: 12/08/2010 - 27670 S.R.G. Yön./4. md.)

    Borsa Üyelerinin, Borsa Tahvil ve Bono Piyasası dışında gerçekleştirdikleri bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan menkul kıymetlerin alım satımını, Borsa Yönetim Kurulunun belirlediği şartlarla Borsaya tescil ettirmeleri gerekir."

    BORSA ÜYELERİ DIŞINDAKİ PİYASA ÜYELERİ

    Madde 27 - (Değişik madde: 12/08/2010 - 27670 S.R.G. Yön./5. md.)

    Sadece Tahvil ve Bono Piyasası'nda işlem yapmak üzere izin almış olan Piyasa üyelerinin, Borsa dışında gerçekleştirdikleri bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan menkul kıymetlerin alım satımını Borsa'ya tescil ettirmeleri gerekir.

    YÜRÜRLÜK

    Madde 28 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

    YÜRÜTME

    Madde 29 - Bu Yönetmeliği İMKB Başkanı yürütür.

    Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete'ninYönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete'nin

       TarihiTarihi SayısıSayısı

       19/2/199619/2/1996 2255922559

       Yönetmelikte Değişiklik Yapan Mevzuatın Yayımlandığı Resmî Gazete'ninYönetmelikte Değişiklik Yapan Mevzuatın Yayımlandığı Resmî Gazete'nin

       TarihiTarihi SayısıSayısı

    1. 1. 14/6/199614/6/1996 2266622666

    2. 2. 24/1/199724/1/1997 2288722887

    3. 3. 8/8/20008/8/2000 2413424134

    4. 4. 11/1/200511/1/2005 2569725697

    5. 5. 8/8/20088/8/2008 2696126961

    6. 6. 16/2/201016/2/2010 2749527495

    Mevzuat Kanunlar