Ev Kadınlarına Sağlanan Farklı Sigortalılık Şartları ve Emeklilik İmkanı

EV KADINLARINA SAĞLANAN

FARKLI SİGORTALILIK ŞARTLARI VE

EMEKLİLİK İMKANI

1.           GİRİŞ

31/05/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun  isteğe bağlı sigortalılığa ilişkin hükümleri 01.10.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girdi. Gerek 5510 sayılı kanunun isteğe bağlı sigortaya ilişkin 50. maddesi, gerekse  adı geçen kanuna 15.05.2008 tarihinde eklenen Geçici 16. madde ile birlikte herhangi bir sigortalı olarak çalışması bulunmayan ya da ay içinde 30 günden az çalışan Ev kadınlarına değişik sigorta şartları ile hem genel sağlık sigortası hem de emeklilik imkanları getirilmiş oldu. Makalemizin konusunu 5510 sayılı kanun uyarınca ev kadınlarına sağlanan sigortalılık durumları, şartları ve sonucunda sağlanan imkanlar oluşturmaktadır.

2.           5510 SAYILI KANUN SONRASI İSTEĞE BAĞLI
SİGORTALILIK VE BAŞVURU KOŞULLARI

Hiç çalışması olmayan, daha önceden çalışması olmakla birlikte daha sonradan çalışmayan ya da çalışma imkanı olmayan ev kadınlarının, isteğe bağlı sigortalılık için prim ödeyerek sosyal güvenliklerini elde etmeleri mümkündür. 2008 yılı Ekim ayında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile isteğe bağlı sigorta şartları kolaylaştırılmış, ayrıca sistemden çıkma konusunda isteğe bağlı prim ödeyenlere lehine düzenlemeler yapılmıştır.

Daha önceden isteğe bağlı sigortalılık konusunda gerek 506 sayılı Sosyal Sigortalar, gerekse 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununda değişik isteğe bağlılık hükümleri bulunmakla birlikte, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda isteğe bağlı sigortalılık lehine yenilikler getirilmiştir. Getirilen yenilikler sonrası sisteme zorunlu sigortalılıktan dolayı prim ödeme şartı aranmamakla birlikte, genel olarak 30 günden az çalışan ya da hiç çalışmayan, kurumdan gelir ya da aylık almayan, Türkiye’de ikamet eden  veya Türkiye’de ikamet etmekle birlikte sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde olan Türk vatandaşlarından, 18 yaşını dolduran herkes isteğe bağlı olarak sigortalı olma şansına sahip olmuştur. Ayrıca taleple ayrılma ve ölüm sonucunda sigortalılığın son bulması dışında isteğe bağlı sigortalılıktan sistemsel ve zorunlu olarak ayrılma söz konusu değildir. Yalnızca ait olduğu aydan itibaren 12 ay içinde gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmeyen süreler sigortalılık süresinden sayılmamakta, bu 12 aydan sonra ödenen primler de ilgili kanun hükümlerine göre iade edilmektedir.

İsteğe bağlı sigortalılık, 5510 sayılı Kanundan önce emeklilik için prim ödeme gün sayısını tamamlama amacına yönelik düzenlemeleri içermekte iken, 5510 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle alternatif bir sistemi haline dönüştürülmüştür.5510 sayılı Kanuna göre isteğe bağlı sigortalı olmak için;

• Türkiye’de ikamet etmek veya Türkiye’de ikamet etmekte iken uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk vatandaşı olmak,

• Kanuna tâbi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,

• Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,

• 18 yaşını doldurmuş olmak,

• İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle SGK’ ya başvuruda bulunmak,

şartları aranmaktadır.

5510 sayılı Kanunla getirilen en önemli yeniliklerden biri de isteğe bağlı sigortaya prim ödeyenlerden zorunlu olarak genel sağlık sigortası primi de alınarak sağlık yardımlarının verilmesidir. Yalnız unutulmaması gereken husus, isteğe bağlı sigortalılarının sağlık yardımlarından yararlanmak için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendirilerek tecil ve taksitlendirmeleri devam edenler hariç 60 günden fazla prim ve prime ilişkin her türlü borcunun bulunmaması gerekmektedir. Ayrıca yabancı ülke vatandaşlarından Türkiye’de yerleşik olma hali bir yılı doldurmadıkça genel sağlık sigortası primi alınmaz ve bu kişiler genel sağlık sigortalısı sayılmaz.

Hiç çalışmayan ve bundan sonra da çalışmayı düşünmeyen ev kadınları için iki türlü isteğe bağlı sigortaya prim ödemesi mümkündür.

2.1- Ev Kadınları İçin Normal isteğe bağlı sigorta sigortalılık

İster kadın ister erkek için normal  isteğe bağlı sigortalılar, asgari ücret ile asgari ücretin 6,5 katı arasında kendileri tarafından belirlenecek kazanç miktarı üzerinden % 32 oranında isteğe bağlı sigorta primi ödenmektedirler. Bunun % 20’si uzun vadeli sigorta kolları primi ve % 12’si de genel sağlık sigortası primidir.

Bu durumda kazançların asgari ücret üzerinden belirleyenler 2012 yılın ilk altı aylık dönemi için ödenmesi gereken en düşük isteğe bağlı sigorta primi matrahı 886,50 TL ödenmesi gereken sigorta primi,  283,68 TL,  2012 yılı ikinci altı aylık dönemi için de en düşük isteğe bağlı sigorta primi matrahı 940,50 TL ve ödenmesi gereken sigorta primi 300,96 TL’dir.

Kişiler emeklilik durumunda daha yüksek aylık alabilmek için daha yüksek tutarda kazanç beyan ederek daha yüksek sigorta primi ödeyebilirler. Fakat bu durumda kişiler en fazla asgari ücretin 6,5 katı tutarında kazanç beyan edebilmektedir. Dolayısıyla, bu şekilde ödenecek en fazla aylık prim miktarı 2012 yılının ilk altı ayı için 1.843,97 TL, 2012 yılının ikinci altı ayı için de 1.956,29 TL’dir.

2.2-        Evde el sanatlarıyla uğraşan ev kadınlarının için
isteğe bağlı sigortalılık

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun Geçici 16. Maddesinde: “31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen işleri, hizmet akdiyle herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıkları* (*) Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre tespit edilen kadın isteğe bağlı sigortalılar; bu maddenin yürürlüğe girdiği yıl için 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının onbeş katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan arttırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere malullük, yaşlılık, ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi öderler.” Denilmektedir. Dolayısıyla ilgili madde belirtilen 31.12.1960 tarih ve 193 sayılı Gelir Vergisi  Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde: “Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satanlar. Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir.” Denilmektedir. Dolayısıyla Gelir Vergisi  Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen işleri yapan, diğer bir ifadeyle evde el sanatları ile uğraşıp, bunların işyeri açmaksızın satarak gelir elde eden ev kadınları, daha az prim ödeyerek isteğe bağlı sigortalı olma diğer bir ifadeyle, düşük prim ödeyerek genel sağlık sigortalısı ve emekli olma hakkına sahiptir. Bu haktan yararlanmak için vergi dairelerinden evde el sanatları ile uğraşıldığına dair belgenin alınıp Sosyal Güvenlik Kurumuna ibraz edilmesi ve primlerin her ay ödenmesi yeterlidir.

Bu belgeyi alan ev hanımları her ay asgari ücret üzerinden 30 gün prim ödemek yerine 2012 yılı için 19 gün, 2013 yılı için 20 gün üzerinden, sonraki her yıl için de prim ödenen gün sayısına bir gün ilave edilerek ödenecek sigorta prim miktarı bulunacaktır. Her ne kadar prim ödenen gün sayısı 30 da az olsa da sigortalılık hesabındaki gün sayıları tam olarak yani 30 olarak kabul edilecektir. 2023 ve sonraki yıllar için 30 gün prim ödeyerek 30 sigortalılık günü kazanacaklardır.

Bu şartlarda isteğe bağlı prim ödeyenler asgari kazanç üzerinden 2012 yılının ilk altı ayı için 179,66 TL, 2012 yılının ikinci ayı için de 190,61 TL tutarında prim ödeyeceklerdir. Yalnız burada belirtilmesi gereken en önemli husus, bu durumda olan ev kadınlarının kazançlarını asgari ücretten daha yüksek belirleme imkanlarının bulunmamasıdır.

SGK  isteğe bağlı sigortalılığında normalde her ay 30 gün üzerinden prim ödenmek suretiyle bunun karşılığında  emeklilik yönünden 30 prim gün sayısına hak kazanılmaktadır. Evde el sanatları ile uğraşan ev kadınları için getirilmiş olan bu isteğe bağlı sigortalılıkta ise daha az miktarda prim ödense bile, emeklilik için her ay 30  gün hizmet  kazanılmaktadır.

Her iki şekilde de isteğe bağlı sigortaya prim ödeyen ev kadınları 30 gün prim ödedikten sonra sağlık yardımlarından yararlanmaya başlayacaklardır.

Yine her iki şekilde de emeklilik yönünden ödenen primler, 5510 sayılı Kanuna göre 4/b (eski Bağ-Kur) kapsamında sayılmaktadır. Dolayısıyla, SGK isteğe bağlı sigortalılığına prim ödeyen ev kadınları 4/b (eski Bağ-Kur) sigortalıları için öngörülen şartlarla emekli olabileceklerdir.

Dolayısıyla, sonuçta; ev kadınlarının isteğe bağlı sigorta prim ödemeleri durumunda, hem daha düşük prim ödeyerek genel sağlık sigortalısı olmakta, hem de prim ödeme gün sayısını doldurduklarında emekli olma hakkını elde edebilmektedir.

Gerek 5510 sayılı Kanunun 50. maddesi ve gerekse adı geçen kanunun geçici 16. Maddesi uyarınca ev kadınları için,  ödenmesi gereken prim miktarları ve prim gün sayılarının bir tablo ile özetlemek gerekirse;

   5510 Sayılı            Prim              Kazanılan            Ödenecek      Kanunun           Ödenen           Gün Sayısı          Prim Tutarı İlgili Maddesi    Gün Sayısı                                             

                                                                           En Düşük  En Yüksek

50. Madde                  30                      30          300,96 TL  1956,29 TL

Geçici 16. Madde      19*                     30          190,61 TL   190,61 TL

Tablo: Ev Kadınlarının Ödemesi Gereken Prim Taban-Tavan Miktarları ve Gün Sayıları

*2012 yılı için geçerli gün sayısı. Her yıl 1 puan artırılarak 2023 yılında 30 olacaktır.

3.SONUÇ

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışması olmayan veya adı geçen kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmakla birlikte, ay içinde 30 günden az çalışan ya da tam gün çalışmayan ve kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olan ev kadınlarının, isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyerek gerek genel sağlık sigortalısı olarak sağlık hizmetlerinden, gerekse uzun vadeli sigorta hükümlerinden yararlanmak için çeşitli imkanları bulunmaktadır. Ev kadınları tercihlerine bağlı olarak farklı miktarlarda prim ödeyerek aynı şartlarda genel sağlık sigortasına tabi olma ve aynı şartlarda emekli olma imkanına sahiptir.

Kaynakça:

T.C Yasalar (16.06.2006) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Ankara: Resmi Gazete (26200sayılı)

T.C Yasalar (31.12.1960) 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu Ankara: Resmi Gazete (10700sayılı)

Mikail KILINÇ

SGKMüfettiş Yrd.

porno